We zijn als hogeschool trots op hoe ver we zijn met het innoveren van ons onderwijsaanbod: het samen met de beroepspraktijk vernieuwen van het curriculum, het introduceren van een nieuwe didactiek, waarbij flexibel leren in leerteams voorop staat. Die trots dragen we uit, dat is terecht en ook belangrijk. Tegelijk is onderwijsinnovatie een ingrijpend proces. Ook daar moeten we oog voor hebben. Het betekent ook: pijnlijke keuzes maken in opleidingen, het loslaten van routines en vaste waarden, het leren van nieuwe lesmethoden, het weer onwennig voor een groep staan. Dat zorgt voor onzekerheid. Is het eigenlijk wel nodig? Deed je je werk dan niet goed? Als dan ook nog de tevredenheidscijfers van studenten – die net als jij moeten wennen – in eerste instantie dalen, neemt de onzekerheid toe.
Het is ontzettend belangrijk dat iedereen die zo’n innovatietraject doorgaat, begrijpt waarom het nodig is. Begrijpt dat de zich snel ontwikkelende beroepspraktijk van vandaag en morgen vraagt om een ander type professional en dus om een ander type onderwijs en een andere wijze van organiseren en werken. De tweede stap is dat je je zelf voor die vernieuwing gaat inzetten, dat we het samen doen. Niet alleen om ons als hogeschool verder te helpen, maar ook jezelf als professional. Of zoals Nathalie Deurhof vertelt in een interview op HU Ontwikkelt: “Iets nieuws beginnen geeft ruimte om je ei kwijt te kunnen. Vernieuwing kan helpen om je werk leuk te blijven vinden.”
En toch. Ook als je overtuigd bent van nut en noodzaak van vernieuwing, kan het je soms zwaar vallen. Het delen van successen kan inspirerend zijn maar ook ontmoedigen. Waarom loopt het bij de buren schijnbaar allemaal op rolletjes en bij ons niet? Het is daarom belangrijk dat we niet alleen de einduitkomsten maar ook de leerprocessen met elkaar delen. Dat we vertellen over de zijpaden die zijn bewandeld voor de weg naar de passende oplossing werd gevonden. We kunnen in dit opzicht best wat leren van de Amerikaanse ondernemingscultuur, waar eerdere faillissementen van een ondernemer worden gezien als waardevolle ervaring. En niet als falen.
Nu hebben wij als hogeschool gelukkig niet te maken met een nieuwe onderneming. Het gaat om vernieuwing van onderwijs dat stáát, dat waardevol is en zich heeft bewezen. Angst voor vernieuwing is niet nodig, we kunnen vertrouwen op jarenlang opgebouwde kennis en kunde – en op elkaar.
Het is goed te realiseren dat er maar weinig plannen bestaan die in één keer werken. Voor goede ideeën en echte innovatie heb je interactie nodig, conflict, debat. Dus laten we het samen doen. Veranderen is leuk. Veranderd worden niet. Voor het slagen van onze organisatieontwikkeling en onderwijsinnovatie is het belangrijk dat we ons er samen voor inzetten, elkaar helpen als het even tegenzit en het samen vieren als we succes boeken.
Jan Bogerd