“Ik wil even met je praten.” Na zo’n openingszin volgt er meestal weinig goeds. Je zet je schrap voor wat er gaat komen, loopt in je hoofd koortsachtig allerlei mogelijke scenario’s langs. Wat heb ik verkeerd gedaan? Wie gewoon een open gesprek wil voeren, kan er beter indirect naar vragen: “Heb je een momentje?”
Dialoog
En dan is het gesprek nog niet eens begonnen! Moet je nagaan wat er kan gebeuren als iemand niet eens vraagt om een dialoog maar er gewoon mee begint, door stelling te nemen. Sylvana Simons kan erover meepraten. Eerst werd zij bedreigd omdat ze zich kritisch uitliet over de rol van zwarte piet bij het Sinterklaasfeest. Nu zij zich heeft aangesloten bij de politieke partij Denk, is het hek helemaal van de dam. “Samenleven betekent respect en oog voor issues die ons uiteindelijk allemaal aanspreken”, stelde zij. Met als reactie een stortvloed aan racistische, seksistische en discriminatoire reacties op de social media. Je zou kunnen zeggen: dat is natuurlijk niet zo fraai maar de discussie is wél geopend. Mensen hebben toch gereageerd? Maar zo werkt het niet. Om een gesprek te kunnen voeren is een luisterend oor nodig. De bereidheid elkaars standpunten te respecteren, ook als je het er niet mee eens bent. Anders voer je geen gesprek maar een loopgravenoorlog, met woorden als handgranaten en maar al te vaak de relatieve anonimiteit van sociale media als schuttersputjes.
En de vrijheid van meningsuiting dan? Je moet toch alles kunnen zeggen? Nee hoor. De reacties die Simons ten deel vielen, hebben net zoveel met de vrijheid van meningsuiting te maken als een invasie met het recht op vrij reizen. Elke vrijheid kent grenzen, om te voorkomen dat je over de grenzen van anderen heen gaat. En aanzet tot haat. Of discrimineert. Het Openbaar Ministerie is momenteel bezig Geert Wilders hieraan te herinneren. Hopelijk helpt het.
Als ik lees over Wilders en over de reacties op Sylvana Simons, denk ik: wat is het toch fijn om in een onderwijsinstelling te werken. Mensen uit het onderwijs zijn tenminste inherent nieuwsgierig naar andere meningen, nieuwe ideeën. Docenten weten maar al te goed dat als je iemand iets wilt leren, je ook zult moeten luisteren.
Toch valt er ook bij ons nog wel wat aan onze dialoog te verbeteren. Met alle veranderingen in onze organisatie zijn mensen zich toch minder vrij gaan voelen en het gesprek gaan schuwen. Ook bij ons lijkt de uitnodiging “Ik wil even met je praten” soms te worden gehoord als een voorbode van onheil. En dat is jammer, want het gesprek dat wij zoeken, is open. We willen je echt niet enkel wat vertellen, we willen ook horen wat er speelt. We spreken gelukkig veel mensen maar bij sommige dialoogsessies is de opkomst lager dan we hoopten. Ik geloof niet dat het komt doordat er geen vragen of zorgen meer zijn. Bovendien staan we middenin de ontwikkeling van onze organisatie en daar hebben we jouw input nog altijd hard voor nodig. Dus….
Heb je een momentje?
Tineke Zweed, lid College van Bestuur Hogeschool Utrecht
Kijk hier voor de dialoogsessies van het College van Bestuur en medewerkers in juni.
De uitleg in de handleiding “Wil je je contactgegevens in Outlook aanpassen vanaf je eigen laptop/pc? Volg dan de stappen in deze handleiding.”
Klopt niet meer.