Zorg en welzijn trekken samen op in HU Klinieken 2.0

“We kijken niet naar de pijn maar naar de patiënt. Daarvoor heb je iedereen nodig”, zei Aletta Smits februari vorig jaar. Ze lichtte daarmee de komst toe van diverse nieuwe opleidingen in de HU Klinieken. Inmiddels zijn de opleidingen aan het onderzoeken hoe de samenwerking in de klinieken eruit komt te zien. Janna Bruijning, Lotte Westerlaken en Marco van Stralen vertellen over het proces: “We zijn bouwers aan nieuwe cultuur.”

Janna en Lotte zijn verbonden aan het Instituut voor Paramedische Studies, Marco komt van het Instituut voor Social Work. In het project Gezond & Wel werken ze samen aan de doorontwikkeling van de HU Klinieken. Niet alleen wordt het aantal opleidingen uitgebreid, ook moeten ze veel meer interprofessioneel en domein-overstijgend gaan samenwerken. De samenwerking bevalt het drietal nu al uitstekend. Marco: “Ik vind het echt een verrijking voor mijn vak – en voor mij persoonlijk. We leren veel van elkaars vakgebieden en ontwikkelen ook een gemeenschappelijke taal. Dit maakt mij sterker als docent.”

Een gemeenschappelijke taal? Spreken de opleidingen dan zulke andere talen?

Marco: “Ja, soms letterlijk: de een heeft het over burgers, de ander over patiënten of cliënten. We spreken in onze groep nu over bpc’s: burgers-patiënten-cliënten. Maar veel belangrijker zijn natuurlijk de verschillende visies op zorg en welzijn die achter deze uiterlijke ‘taalverschillen’ schuil gaan. Social work bijvoorbeeld kijkt nooit naar één probleem maar altijd naar een veelheid aan factoren: Hoe woont iemand? Wat is zijn of haar sociale netwerk? De gezondheidszorg zoomt juist in op dat ene probleem waarvoor iemand bij hen aanklopt.”

Lotte: “Terwijl je breder kan kijken. Bij mondzorg kan je je bijvoorbeeld afvragen: waaróm is dat gebit slecht? Moet er iets gedaan worden aan het eetpatroon? Heeft zo’n persoon andere zorgen waardoor de persoonlijke verzorging achterblijft? Door naar de hele mens te kijken – de bpc zeg maar – kan je iemand soms beter helpen, zelfredzaam maken en problemen helpen voorkomen. Daarin kunnen wij veel leren van social work.” Marco: “Aan de andere kant hebben sociaal werkers soms de neiging om zó ver uit te zoomen dat je niet meer tot een kern komt. Wij leren op onze beurt dus van de gezondheidszorg hoe we voldoende focus kunnen houden.” Janna: “Samen proberen we de balans te vinden tussen de kracht van de zorg – het doelgericht en methodische – en de breedte van social work; het open gesprek dat dingen boven tafel kan krijgen.” Marco: “Vanuit die balans willen we uiteindelijk in het ‘Centrum Gezond en Wel’ diverse behandelingen en vormen van ondersteuning aanbieden die elkaar aanvullen en versterken.”

Centrum Gezond en Wel?

Janna: “De term ‘klinieken’ wordt vooral geassocieerd met zorg, terwijl zorg en welzijn in de nieuwe klinieken een gelijkwaardige positie krijgen. Daarom gebruiken we nu ‘Centrum Gezond en Wel’ als werktitel. Lotte: “Hoe het centrum ook gaat heten, het moet in ieder geval weer een fysieke plek worden op het USP. Een plek waar studenten interprofessioneel leren met pbc’ers te werken, onder begeleiding van docenten met praktijkervaring. We hopen daar volgend studiejaar een pilot mee te starten, om te onderzoeken hoe we dit interprofessionele onderwijs in de curricula kunnen inbedden.” Marco: “Het duurt nog wel even voor die fysieke ruimte er is maar ons project legt daar als het ware vast de fundamenten voor. En de bekabeling. En de weg erheen.”

In de ‘oude’ klinieken kwamen mensen vaak voor een enkelvoudige behandeling, bijvoorbeeld een gebitscontrole. Gaan de nieuwe klinieken een ander publiek aantrekken?

Janna: “Ja, we zullen ook een ander publiek trekken – maar de mensen die er vroeger kwamen, kunnen straks nog steeds bij ons terecht. Sommige zullen geen aanvullende hulp nodig hebben, anderen kunnen we iets extra’s bieden in het sociale domein. Dat domein wordt echter geen aanvulling op het GZ-domein. Ze krijgen een gelijkwaardige plek in de klinieken, dus ook mensen met sociale problematiek kunnen straks bij ons terecht. Natuurlijk zit er wel een grens aan de zorg en ondersteuning die we kunnen bieden; we zijn immers ook een onderwijsinstelling. Waar die grens ligt? Dat zijn we aan het onderzoeken.”

Een interprofessionele aanpak, dus. Is dat zoals de zorg van de toekomst eruit moet zien?

Janna: “Wij zijn niet aan het ontwikkelen hoe het moet. We zijn aan het ontdekken hoe het kán en wat de meerwaarde is van deze aanpak.” Marco: “We zijn echt aan het pionieren, maar wel met iets dat de potentie heeft zorg en welzijn verder te brengen – via onze studenten.” Lotte: “De kennis en ervaring die ze hier opdoen én de mindset voor interprofessioneel samenwerken, nemen studenten mee in hun verdere carrière. Zo helpen we zorg en welzijn van binnenuit te vernieuwen. Een mondhygiënist die vorig jaar is afgestudeerd, is momenteel al bezig in Rotterdam iets op te zetten met sociaal werk. Dat soort routes gaan we in de toekomst veel meer zien, mede door onze samenwerking in het nieuwe centrum.”

Meet weten over de doorontwikkeling van de HU Klinieken? Mail naar Janna Bruijning. Kijk ook eens op de Sharepointsite Gezond & Wel centrum.