In de HU Klinieken bieden studenten advies en behandeling onder de deskundige begeleiding van docenten. Zo leren de studenten in de beroepspraktijk, terwijl ze met gratis zorg een bijdrage leveren aan de maatschappij. De zorg verandert echter, en dus moeten ook de HU Klinieken veranderen. Aletta Smits is gevraagd dit proces te begeleiden. “We kijken niet naar de pijn maar naar de patiënt. Daarvoor heb je iedereen nodig.”
Wat verandert er zoal in de HU Klinieken? Allereerst wordt het aantal opleidingen uitgebreid. Naast huidtherapie, logopedie, mondzorgkunde, oogzorg en tandprothetiek krijgen nu ook bewegingsstudies, verpleegkunde en social work een plek. Vooral die laatste is opvallend, aangezien social work zich niet richt op de fysieke gezondheid van mensen. “Maar je kan lichamelijke en geestelijke gezondheid niet los zien van elkaar”, stelt Aletta. “We kijken niet naar de pijn maar naar de patiënt. Daarvoor heb je iedereen nodig.” Daarmee zijn we meteen bij de tweede verandering gekomen: de disciplines worden binnen de HU Klinieken meer met elkaar verbonden. “We willen studenten interdisciplinair laten samenwerken, waarbij ze samen tot één oplossing komen, tot één behandelplan. Stel, er komt iemand binnen die vervelend is gevallen. Natuurlijk heeft hij of zij dan fysiotherapie nodig. Maar waarom is deze persoon gevallen? Hoe is het bijvoorbeeld met het gezichtsvermogen? Of: iemand komt bij de mondhygiëniste met een barst in de kies, en een maand later met een barst in een andere kies. Het is belangrijk om niet alleen kies te repareren, maar ook te kijken of zo iemand hulp wenst: is de thuissituatie wel veilig?”
Stereotypen wegnemen
Uit eerder onderzoek bij ziekenhuizen blijkt dat mensen die samen getraind zijn en interprofessioneel werken, zoals een artsen en anesthesisten, meer respect hebben voor elkaars beroepen en een beter beeld krijgen van de patiënt. Aletta: “Het helpt stereotyperingen wegnemen. De fysiotherapeut als brede borstkas, de verpleegkundige als moederlijk type; door dat soort stereotypes neemt men elkaar minder serieus. Als je die wegneemt, wordt er beter naar elkaar geluisterd. En dat levert betere zorg op – en betere preventieve zorg.”
Gezamenlijk behandelplan
“Om interprofessioneel te kunnen werken, moet je goed weten wat andere disciplines voor een patiënt kunnen betekenen. Daarvoor moet je met, voor en van elkaar leren.” En dat kan dus, in de HU Klinieken 2.0. Waar voorheen iedere opleiding zijn eigen hoekje had, gaan ze elkaar in de toekomst juist zoveel mogelijk tegenkomen. Wat gaan patiënten daarvan merken? “Na een doorverwijzing kan bijvoorbeeld meteen gewerkt worden aan een gezamenlijk behandelplan. Als bijvoorbeeld iemand is gediagnosticeerd met reuma en naar ons wordt doorverwezen, dan heeft deze bewegingstherapie nodig. Maar misschien is er ook behoefte aan een lotgenotengroep. En aan voedingsadvies. Het kan ook gebeuren dat iemand al in de behandelstoel van de mondhygiënist-in-opleiding zit en dat deze denkt: misschien heeft de patiënt toch baat bij meer hulp. We verwijzen dan niet meer door maar zoeken binnen de HU Klinieken naar een oplossing.” Natuurlijk heeft niet iedereen zo’n multidisciplinaire behandeling nodig, benadrukt Aletta. “We denken vanuit de patiënt. Je kunt nog altijd langskomen voor enkel een oogmeting. En niet meer.”
Voor de kwetsbaren
Voor welke patiënten zijn de nieuwe HU Klinieken bedoeld? “We richten ons op mensen die dit soort zorg niet zelf georganiseerd krijgen of niet kunnen betalen. Ouderen, mensen die de taal niet goed machtig zijn, die de weg naar gemeentepotjes niet weten te vinden. Zo willen we een bijdrage leveren aan stad en regio.” Niet dat anderen niet welkom zijn: iedereen kan bij de HU Klinieken aankloppen.
Samenwerkingsplaats
Over de locatie van de HU Klinieken en hoe ze er precies uit gaan zien, staat nog niet veel vast. Het zal ook nog een paar jaar duren voor er gebouwd of verbouwd wordt. Maar zeker is dat de klinieken tijdens de transitie gewoon open blijven, als onderdeel van ons onderwijs. Wat ook vaststaat, is dat het gebouw en de organisatie in handen blijven van de HU en op het Utrecht Science Park zal blijven. “Al is het natuurlijk bij uitstek een samenwerkingsplaats. We willen professionals en eventuele toekomstige werkgevers intensief betrekken. Het zou immers raar zijn als we mensen interdisciplinair opleiden en ze daarna allemaal ergens monodisciplinair gaan werken, in gescheiden klinieken. We willen dat ze ook interdisciplinair kunnen gaan werken in de beroepspraktijk.” Maar ook als dat niet lukt, hebben de HU Klinieken 2.0 meerwaarde: “Al was het maar dat je als fysiotherapeut in je eigen praktijk toch denkt: misschien eens informeren naar het gezichtsvermogen, of naar stress op het werk.”