Niet alle kwaliteitsgelden gaan naar de instituten. Er gaat ook geld naar het vernieuwen van de digitale leeromgeving (DLO). Want wie wil investeren in onderwijs en studentsucces, ontkomt niet aan digitalisering. Projectleider Rogier Neefe: “De voorlopers verlagen de drempel voor de volgers.”
Een van de basisprincipes van DLO is: betrek docenten en studenten bij digitale onderwijsinnovaties. De kans dat zij de vruchten plukken van die innovaties is immers het grootst als zij meedenken en -doen. “Daarom zijn we met studenten, docenten en onderzoekers aan tafel gegaan om te kijken: wat zien we nou als de grote, digitale veranderingen in de onderwijswereld? Daar zijn drie DLO-innovatiethema’s uit voortgekomen. Op die thema’s hebben we docenten en studenten verder bevraagd. Daar zijn de afgelopen twee jaar veel concrete projecten uit voortgekomen.”
ICT-onderwijskundigen
Ook bij de uitvoer van die projecten wilde DLO weer nadrukkelijk instituten betrekken. Maar docenten en studenten zijn geen ICT-specialisten. Rogier: “Een digitale innovatie vraagt om kennis over functionaliteiten maar ook over inkooptrajecten, security, dat soort zaken. Docenten zijn bovendien gewoon ingeroosterd, die zijn niet altijd beschikbaar voor innovatieprojecten.” DLO heeft toen uit de kwaliteitsgelden budget vrijgemaakt voor de aanstelling van ICT-onderwijskundigen; een bij elk instituut. “Zij inventariseren wat de behoeftes zijn en vertalen deze naar concrete vragen: welke functionaliteit biedt een oplossing precies, welke speelruimte is beschikbaar binnen generieke vernieuwingen? Deze ICT-onderwijsdeskundigen zijn onze bruggenbouwers: ze brengen de wensen van docenten bij ons en onze mogelijkheden bij docenten.”
Artificial Intelligence
Een van de innovatiethema’s waar DLO aan werkt, is AI in leren en studentbegeleiding. “We onderzoeken binnen diverse opleidingen hoe we AI zinvol kunnen inzetten in het onderwijs. Docenten bijvoorbeeld hebben best wat taken die weinig waarde hebben voor het onderwijs zelf maar toch moeten gebeuren, zoals administratieve zaken. Welke kan je ondersteunen met AI, en hoe? Voor studenten is het interessant om te kijken hoe we AI kunnen gebruiken bij kennisoverdracht en bij het aanleren van skills. Sommige dingen moet je heel vaak oefenen. Dat vraagt om veel begeleidingstijd, terwijl een docent die niet altijd heeft. AI kan hier een goede helper zijn: niet om de uitkomsten te geven, maar om aan te geven waar iemand in zijn leerproces zit, wat de volgende stap is. Zoals gebeurt met het project Honest Mirror. Vergelijk het met Duolingo; die taal-app ondersteunt jouw leren ook met behulp van AI.”
Flexibel toetsen
Het tweede innovatiethema is Flexibele toetspraktijk. Rogier: “We willen af van het traditionele toetsen, waarbij iedereen tegelijk in grote zalen dezelfde vragen moet beantwoorden. We bewegen naar een toetscultuur waarin studenten individueel kunnen laten zien op welk niveau ze gekwalificeerd zijn; waarbij ze portfolio’s opbouwen en feedback ophalen en zo veel meer de regie houden over hun leerproces. Daar zetten we ons als DLO voor in.”
Zo heeft DLO samen met TLN leerteams opgezet om te experimenteren met de nieuwste tools voor flexibel toetsen, vertelt Rogier. “Je begint met de willers en de doeners, teams die zelf al de nodige ervaring hebben opgebouwd. Die verlagen de drempel voor anderen. We hebben in een jaar tijd geleerd wat wel en niet mogelijk is en zijn zo tot een aantal good practices gekomen. Van daaruit zijn we gaan opschalen. Andere opleidingen profiteren nu van de opgedane kennis. Dat is mooi; opleidingen liften mee met elkaars ervaringen. De ICT-onderwijskundigen spelen hierin een belangrijke rol. Zij komen maandelijks bij elkaar om ervaringen en kennis te delen.”
Hybride leeromgevingen
Het derde en laatste innovatiethema is hybride leeromgevingen. DLO werkt hierin veel samen met meerdere lectoraten. “Leren vindt niet alleen in de klas plaats, maar overal. De regio is onze campus. Je werkt en leert met diverse partijen, aan uiteenlopende projecten en op diverse locaties. Zo is elke leeromgeving eigenlijk uniek. Hoe kan je dit goed ondersteunen? Wat voor mogelijkheden kan digitalisering hierin scheppen? Hybride leren gaat over leren in en buiten de klas, over fysiek en digitaal onderwijs, over gesimuleerd versus authentiek leren. Digitalisering kan hier veel in betekenen en leeromgevingen verrijken, bijvoorbeeld met virtual of mixed reality.”
Werken aan de wensen van morgen
“Docenten en studenten willen eerst geholpen worden met de problemen die ze nú ervaren. Wij moeten in de snel ontwikkelende wereld echter ook verder kijken. Wat verandert er in de samenleving en hoe gaat dat ons onderwijs veranderen? Ook daar ligt een taak; voorbereiden op de DLO van de toekomst. Soms moet je echt vooroplopen om later niet achter te gaan lopen. Daarom hebben we ook projecten als Web3, voor een eerlijker, socialer en transparanter internet. Het gaat daarbij niet alleen om kennis opdoen voor ons onderwijs; het gaat ook om kennis opdoen met en voor de volgende generatie professionals.”
“We willen lerenden optimaal voorbereiden op de digitale toekomst. Maar je mag niet van docenten verwachten dat ze alle digitale ontwikkelingen bijhouden. Hun vak verandert razendsnel, ze moeten zich didactisch blijven bekwamen, en dan óók nog eens de digitalisering bijbenen? DLO neemt ze deze zorg deels uit handen. We creëren experimenteerruimte voor wie wil; niet iedereen hoeft meteen mee. De voorlopers verlagen zo de drempel voor de volgers.”