Veel studenten Journalistiek zien op tegen werken met data. Zonde, want in Excel-sheets en ander cijfermateriaal schuilen vaak belangwekkende verhalen. Om studenten van hun data-angst af te helpen, sloegen de opleiding Journalistiek en het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie de handen ineen en ontwikkelden een experimentele onderwijsmodule. In mei kreeg het project een Comenius-beurs toegekend.
“Ik zit hier niet om te rekenen, maar om te schrijven.” Elvira van Noort, coördinator van de Research-leerlijn en docent aan de School voor Journalistiek van Hogeschool Utrecht, hoort het regelmatig. “Niet alleen van eerstejaars, ook ouderejaars studenten zeggen het hardop. Laatst had ik een gesprek met een stagiaire bij een landelijk dagblad. Zij had drie verhalen gepitcht. Twee mocht ze er gaan maken, het derde was afgewezen. Toen ik vroeg waarom zei ze dat ze die niet goed had uitgewerkt, omdat er veel cijfers en berekeningen aan te pas kwamen. Toen dacht ik: wat ontzettend zonde! Een mooi verhaal laten liggen omdat er cijfers aan te pas komen?”
In de beroepspraktijk is juist grote behoefte aan journalisten die hun tanden kunnen zetten in cijfermateriaal en data, zegt Yael de Haan, lector Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie. “Er zit echt een kloof tussen wat de beroepspraktijk vraagt en de houding van studenten.” Die kloof kwam eens te meer aan het licht toen dit schooljaar de workshop Datajournalistiek moest worden afgeblazen: er waren te weinig aanmeldingen voor.
Complementair
Yael De Haan en Carien Touwen, docent en onderwijsontwikkelaar, bezochten een voorlichtingsbijeenkomst van NRO over de Comenius-beurs. “Daar werd meteen duidelijk wat zo’n beurs inhoudt en wat je ervoor moet doen en laten. Een van de dingen die we daar hebben gehoord is dat lectoraten meestal niet betrokken zijn bij Comeniusbeurzen. Dat komt omdat een aanvraag echt vanuit het onderwijs moet komen. Dat kan met steun van een lectoraat.” De lijnen zijn kort tussen het lectoraat en de opleiding Journalistiek. “Het was geen vraag wie de juiste personen zouden zijn om het idee uit te werken”, zegt De Haan. “ We kennen elkaar goed en we begrijpen elkaars belangen. Onderzoekers van het lectoraat zitten ook vaak bij de medewerkersruimte van de opleiding.” Zelf was De Haan de jaren ervoor nauw betrokken bij de vernieuwing van het curriculum van de opleiding. “Daardoor weet ik wat er speelt in het onderwijs. Ik geef zelf ook les, dat vind ik belangrijk. We kwamen als vanzelf tot een complementair team waarbij iedereen een duidelijke rol en expertise heeft.”
Selectie
Dat team werkte enkele maanden aan de aanvraag voor de Comenius Teaching Fellow-beurs. Begin mei werd die toegekend. Nu is het tijd voor de uitwerking ervan. Het team is druk bezig informatie te verzamelen. Van Noort: “Ik ben geweest bij Paul Drijvers, lector Didactiek van Wiskunde en Rekenen. Hij gaf een wijze les mee over hoe je opdrachten kunt geven. Als je benoemt dat er statistiek en cijfers in zitten, dan gaat bij sommige studenten meteen de rem erop. Liever niet benoemen dus: laat het maar ‘part of the deal’ zijn.” Van Noort benadrukt: er is geen kant-en-klare methode om cijferangst onder studenten weg te nemen. “Studenten lopen er al heel lang mee, vaak al vanaf de lagere school. We kijken nu wat voor methodes en tools we kunnen gebruiken in de lessen om studenten niet af te schrikken. We willen ze zonder dat ze het door hebben aan de slag zetten met cijfers en data. Het idee daarbij is dat we in de module gaan kijken wat werkt: hoe veel en wat voor uitleg en instructie, zijn tutorials voor bijvoorbeeld Excel behulpzaam of gaat dat te ver?” Ook andere vragen liggen nog open. Bijvoorbeeld hoe de selectie plaats moet vinden. “Voor eerstejaars is het waarschijnlijk te veel”, aldus Van Noort. “Maar laten we ouderejaars zelf inschrijven, of selecteren we studenten? En op welke gronden dan? Daar gaan we nog naar kijken.”
Ontgroening
ok de naam is nog open. “Docent Datajournalistiek Ernst-Jan Hamel, die ook deel uit maakt van het Comenius-team, is op zoek naar een goede niet-Engelse benaming van de momenten waarop we de studenten bij elkaar zetten om te werken aan datarijke verhalen. In het rijtje mogelijkheden staan werkkamp, zweetweekend en data-ontgroening.”
Het Comenius-project dient dan ook twee doelen, zegt Van Noort. “Ten eerste willen we studenten van hun data-angst afhelpen en journalisten afleveren die raad weten met cijfers. Ten tweede willen we een toolbox afleveren met werkvormen en lesmethodes die docenten kunnen inzetten om data-angst onder hun studenten te verminderen. Niet om topwiskundigen af te leveren, maar wel omdat data gewoon belangrijk zijn en lang niet zo eng als sommigen wel denken.”