Hoe bespreek je gevoelige kwesties in de klas? Nieuwe workshop voor docenten

Het Israëlisch-Palestijns conflict. Black Lives Matter, de zwarte-piet-discussie, genderdiscriminatie. Klimaatverandering en coronamaatregelen. Deze en vele andere thema’s leiden tot spanningen in de maatschappij – en dus ook in de klas. Hoe ga je daar als docent mee om? Dat leer je binnenkort in de workshop ‘Gevoelige kwesties bespreken in de klas’.

Het bespreken van maatschappelijke kwesties kan heftige reacties oproepen bij studenten. Toch moet je hier als docent iets mee, stelt Nadèzda Broshuis, docent Social Work en coördinator van de minor Islam and Society. “De HU-populatie kent een grote diversiteit, waardoor meningen soms ver uiteenlopen. Maar je kan de wereld niet buiten je les houden. Dat moet je als docent ook niet willen.”

Grote behoefte

Nadèzda: “Bij mijn minor doen we niets anders dan gevoelige onderwerpen met elkaar bespreken. Al komen de studenten uit allerlei studierichtingen en staan de opvattingen soms lijnrecht tegenover elkaar, toch lukt het altijd wel om in verbinding te komen. Ik hoor van andere docenten dat ze hiermee worstelen. Mijn team is toen gaan reflecteren; wat gaat er precies goed bij ons?” Zo werd Nadèzda begin 2021 initiatiefneemster en projectleider van ‘Gevoelige kwesties bespreken in de klas’. Het project groeide uit tot een brede samenwerking met het Instituut voor Social Work, TLN en het Netwerk Diversiteit & Inclusie. Er werd een (goed bezochte) bijeenkomst voor docenten georganiseerd en er ging een enquête uit om pijnpunten op te halen.

“Docenten gaven aan dat ze een kader, tools en soms ook de inhoudelijke kennis missen om moeilijke gesprekken over maatschappelijke onderwerpen te voeren. Ze hebben niet altijd voldoende beeld van de gevoeligheden die leven en weten niet in hoeverre ze hun eigen mening mogen of moeten delen. Er is een grote behoefte aan deskundigheidsbevordering in het voeren van moeilijke gesprekken in de klas.”

Sterk in je schoenen staan

Hoe gaat zo’n gesprek dan mis? “Soms krijgt een student een hele groep tegenover zich. Het is dan lastig de balans te vinden in het gesprek. De meerderheid blijft vaak stil. Voelt die zich nog wel veilig? Soms voelt een docent zich zelf weggezet of gediscrimineerd. Wat doe je dan? Hoe blijf je trouw aan jouw opvattingen? Als docent sta je alleen voor groepen tot wel 150 studenten. Als je dan een beladen onderwerp aanpakt en ruimte geeft voor meningen, moet je sterk in je schoenen staan en weten wat je doet. De context waarin jij kennis en meningen deelt en hoe je dat opbouwt in een les, kan echt het verschil maken. Wij willen docenten daar de tools en kennis voor geven.”

Wat je leert

“De workshop leert je onder andere wat er in de klas gebeurt tijdens een discussie. Waarom reageren studenten zoals ze reageren? Je krijgt handvatten voor het creëren van een veilige sfeer en leert hoe je verschillende standpunten de ruimte kan geven. Ook leer je reflecteren op je eigen gedrag: wat gebeurt er met je als iemand een mening verkondigd die lijnrecht tegenover die van jou staat? Verder geven we oefeningen die je met studenten kunt doen als er een vijandige sfeer ontstaat.”

De workshop ‘Gevoelige kwesties bespreken in de klas’ bestaat uit vier dagdelen. Update 15-12-22: de workshop staat inmiddels in het ontwikkelaanbod van TLN.