Op 1 juli vieren we Keti Koti, de afschaffing van de trans-Atlantische slavernij. Wat is er op de HU zoal te doen in de aanloop naar 1 juli? En waarom is het zo belangrijk dat wij hier als hogeschool aandacht aan besteden? “We bewegen ons allemaal binnen een systeem dat diep ongelijk is.”
“Keti Koti is eigenlijk net zo opgebouwd als 4 en 5 mei: eerst is er een herdenkingsdag, op 30 juni, en dan op 1 juli een dag voor het vieren van de bevrijding”, vertelt docent Radha Gangaram Panday. Zij is vanuit het Netwerk Diversiteit & Inclusie betrokken bij de viering van Keti Koti.
“Utrecht viert het in het Griftpark, waar vorig jaar het monument voor de slavernij is onthuld.” En op de HU? “In de bibliotheek is er bij de balie momenteel een thematafel over slavernijverleden. Er liggen romans, kinderboeken en geschiedenisboeken zoals ‘Slavernij en de stad Utrecht’. Ook is er op 27 juni een lezingenreeks met Cynthia McCleod.” Boeken, lezingen: Keti Koti is duidelijk een moment van reflectie en verbinding. Het netwerk organiseerde het afgelopen jaar daarvoor twee Keti Koti tafels, waar onder een gezamenlijke maaltijd wordt stilgestaan bij de hedendaagse gevolgen van ons slavernijverleden. Collegelid Eva Reuling was bij een van deze tafels aanwezig. Het maakte diepe indruk op haar: “De verhalen van studenten en collega’s van kleur over hun ervaringen met bewuste en onbewuste uitsluiting maken duidelijk dat er een wereld te winnen is. Daarvoor staan we echt aan de lat als we onze kernwaarden serieus nemen. De verbinding die ik die avond ervaren heb, gun ik de hele HU-gemeenschap.”
Waarom vind jij het belangrijk?
Waarom is het zo belangrijk dat de HU hier aandacht aan besteed? Radha kaatst die vraag terug. “Waarom vind jij het belangrijk? Daar gaat het uiteindelijk om, niet waarom wij als organisatoren dit belangrijk vinden.” Ondergetekende hapert even, moet ik als witte man nu uitleggen waarom Keti Koti belangrijk is? Ja dus. Nou, ik vind het belangrijk meer bewust te worden van hoe de mechanismen uit het slavernijverleden doorwerken in het heden. Om mijn privileges te (h)erkennen en te zien dat anderen die missen omdat ze onbewust als ‘minder’ worden gezien. Radha: “Zwarte mensen werden eeuwenlang als een andere soort beschouwd. Er werd gezegd: zij zijn niet zo intelligent als wij, ze hebben geen waarden en normen. Met het afschaffen van de slavernij is dat beeld niet in een klap verdwenen. Ik maak weleens mee dat mensen niet verwachten dat ik een universitaire opleiding heb, vanwege mijn afkomst. Zo zijn er allerlei grote en kleine vormen van uitsluiting. Dat moeten we onder ogen zien, samen.”
De waarheid aan het licht
Vast onderdeel van de Keti Koti tafel is de ‘kon na leti’, wat ‘de waarheid aan het licht brengen’ betekent. Het moment biedt ruimte om persoonlijke ervaringen te delen. “Tijd en goede gesprekken hebben mij geholpen om het te begrijpen. Langzaam realiseerde ik me dat het niet persoonlijk was, dat het niet over mij ging. Ik begreep dat het systemisch is, dat we ons allebei bewegen binnen een systeem dat diep ongelijk is. De toeslagenaffaire, de vele brieven die studenten met een migratieachtergrond moeten schrijven om een stage te vinden, het is allemaal bekend, het staat in officiële rapporten, we weten het gewoon. Als dit je leven is, dan begrijp ik het dat je defensief wordt, dat je vertrouwen in de ander geen vanzelfsprekendheid is.”
Dit stuk komt uit de ‘kon na leti’ van Elena Valbusa, diversity officer bij de HU. “Ik ben me bewust geworden van wat de herdenking van de slavernij echt inhoudt. Als je begint over het slavernijverleden, kijken mensen je nogal eens scheef aan, zo van: dat was toch ver voor mijn tijd? Maar zoals Sylvana Simons zei: ‘Als we het hebben over tot slaaf gemaakte mensen, dan hebben we het bijvoorbeeld over de oma van mijn moeder.’ Het is ook weer niet zó lang geleden. Zwarte mensen beginnen ook vandaag de dag nog met een achterstand, ze hebben niet dezelfde kansen als witte mensen. Wie hier nog vraagtekens bij heeft, raad ik aan eens naar Cynthia McLeod te luisteren en haar roman ‘Hoe duur was de suiker?’ te lezen. Of eigenlijk raad ik dat gewoon iedereen aan.”
Meer weten? Ga naar de website van het Netwerk Diversiteit & Inclusie of neem contact op met Radha Gangaram Panday.