“Ik heb zo’n 25 jaar in het logistieke bedrijfsleven gewerkt. Uiteindelijk ben ik boeken over logistiek gaan schrijven. Kennelijk wilde ik graag mijn kennis overdragen.” Zo kwam Bart Lammers (54) als zij-instromer in het onderwijs terecht. Ook over die carrièrestap – en zijn eerste jaren als docent – schreef hij een boek. “Je maakt als docent zóveel leuke dingen mee.”
“Toen mijn kinderen groter en zelfstandiger werden, kreeg ik wat meer tijd voor mezelf. Ik besloot te onderzoeken of lesgeven iets voor mij zou zijn, naast mijn baan als supply chain manager bij de Technische Unie. Ik kende iemand bij Hogeschool Utrecht en iemand bij Hogeschool Rotterdam en heb ze gevraagd of ze soms ruimte hadden voor een vrijdagdocent. De HU ging graag met mij in gesprek. Om les te kunnen geven, moet je een hoger opleidingsniveau hebben dan de studie die je geeft. Die had ik. Daarnaast moet je de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid halen, maar dat mag je doen terwijl je al lesgeeft. Ik kon dus direct beginnen, elke vrijdag, als docent bij een cursus voor derdejaarsstudenten.”
Schokkend leuk
“Ik vond het meteen schokkend leuk. Het is een cliché, maar het is gewoon ontzettend fijn om met jonge mensen bezig te zijn, te ontdekken hoe zij redeneren en naar de wereld kijken. Ik dacht al snel: dit moet eigenlijk gewoon mijn nieuwe beroep worden. Ik heb toen mijn baan bij de Technische Unie opgezegd, nog voor ik wist of er wel meer werk voor mij was aan de HU. Dat bleek gelukkig zo te zijn, drie dagen per week. Ik dacht eerst nog: jammer dat het er niet vier zijn, maar in het begin was ik wel vijf dagen aan het werk om drie dagen les te kunnen geven. Nu zijn dat er drieënhalf à vier. Het vraagt dus wel wat van je. Maar het is een prachtberoep, een waar je ook zelf van blijft leren. Hoe kan ik mijn kennis overbrengen op een manier die aansluit bij de wereld van de studenten? Soms merk je dat je de aandacht te pakken hebt, dat ze echt opletten en leren. Maar ik was ook eens lekker aan het lesgeven toen een student mij onderbrak: ‘Wat betekent ‘congruent’, meneer?’ Dat ik dat soort termen moet uitleggen, had ik in het begin helemaal niet door. Maar ik ben blij als ze zoiets vragen, in plaats van dat ze denken: laat maar kletsen.”
Persoonlijk verhaal
“Ik ben over die ervaringen blogs gaan schrijven voor mijn website, www.bartswoorden.nl, gewoon omdat ik het zo inspirerend vond. Daar kreeg ik leuke reacties op. Zo ontstond langzaamaan het idee voor een boek, dat nu in de winkels ligt. Het is een persoonlijk verhaal over de ervaringen van een zij-instromer. Maar ik laat ook collega’s, docenten van andere onderwijsinstellingen, leraren en studenten aan het woord. Ik deel inzichten over het onderwijs en heel veel anekdotes. Je maakt als docent zóveel leuke dingen mee.”
Lasse en de bal
“Zoals Lasse, die voor het eerst op stage ging en wilde leren sneller op mensen af te stappen, contact te maken. In zijn verslag schreef hij over hoe dat lukte: ‘Door deelname aan een zaalvoetbaltoernooi kwam ik op informele wijze beter in aanraking met collega’s. Natuurlijk ook omdat ik de sterren van het dak speelde.’ – let wel, van het dak. Bij zijn assessment zei ik: je moet je beweringen als hbo-professional wél altijd kunnen onderbouwen. Ik gaf hem een bal en zei: kies drie acties met de bal. Als je ze beter uitvoert dan ik, heb je de stelling onderbouwd. Het werd een gelijkspel – dat keurde ik natuurlijk ook goed. Ik hoorde hem er een week later nog over vertellen aan een collega-student. Wie weet was het een leermoment: ‘beweringen moet je onderbouwen’. Maar het was vooral gewoon heel erg leuk.”
Les van een afstudeerder
“Een ervaring waar ik zélf veel van leerde, was een gesprek met een afstudeerder. Zij schreef niets op van onze feedback. Mijn collega vroeg haar waarom, het was immers belangrijk dat ze er wat mee ging doen. Ze legde uit dat ze dyslectisch is en dat aantekeningen maken onder een gesprek haar te veel afleidt. Ze had zich aangeleerd gewoon heel goed te luisteren en te onthouden, om dat dan direct ná het gesprek op te schrijven. Ik had dus een veronderstelling die niet klopte, iets waar ik nu rekening mee hou: niet meeschrijven hoeft niets te betekenen. De titel van mijn boek heb ik dan ook heel bewust gekozen: ‘Zelf leer ik hier nog het meest’.”
Zelf leer ik hier nog het meest: Een persoonlijk verhaal van een zij-instromer in het hoger beroepsonderwijs. Over leren, lesgeven en ontwikkelen. Bart Lammers, 2025. Het boek is overal verkrijgbaar, zoals hier bij Bol.com.
Bart Lammers is ook columnist bij Trajectum.