Het HU-lectoraat Werken in Justitieel Kader ving signalen op uit het werkveld dat er behoefte was aan een verdiepende master voor professionals die werken in gedwongen kader, bijvoorbeeld bij de reclassering, in het gevangeniswezen of de jeugdbescherming. Die master Forensisch Sociale Professional (FSP) is nu uitgeroepen tot Topopleiding in de Keuzegids Masters 2019. Aan de basis van dat succes ligt een brede samenwerking tussen instituten en lectoraten. Hoe kwam die tot stand?
“In gesprekken met professionals merkten we dat er behoefte was aan stevige theoretische basis onder het dagelijks handelen”, zegt Jacqueline Bosker. “Ook was er behoefte aan meer onderzoekend vermogen bij professionals, zodat zij een actievere rol kunnen innemen bij innovaties in hun vakgebied.” Bosker is sinds 2008 verbonden aan het lectoraat en volgde in 2018 Anneke Menger op als lector. “Er was duidelijk een lacune in verbinding van de praktijk met de achterliggende theorie. Dat stond actieve innovatie van het vakgebied in de weg.” In 2013 schreef het lectoraat daarom een aanvraag voor een nieuwe opleiding, met steun van het Instituut voor Social Work van Hogeschool Utrecht. “Die aanvraag werd afgewezen”, vertelt Bosker. “We hadden wel een mooie visie, maar het onderwijs was onvoldoende ontwikkeld. Zo kun je geen opleiding beginnen, al dachten we toen van wel.”
Geïntegreerd
De opleiding moest terug naar de tekentafel. Het Instituut voor Social Work had op dat moment weinig ruimte om de samenwerking beter vorm te geven, en dus ging het lectoraat op zoek naar een ander instituut om het onderwijs vorm te geven. Bosker: “Onderweg zagen we in dat samenwerking met meerdere instituten nodig was om deze masteropleiding vorm en inhoud te geven. Uiteindelijk is het Instituut voor Recht penvoerder geworden. Maar het werkveld vraagt juist brede expertise, en dus zijn instituutsoverschrijdende competenties nodig.” En zo werden ook het Instituut voor Veiligheid en het Instituut voor Social Work betrokken, en in mindere mate de instituten voor Human Resource Management en Pedagogiek. Ook het lectoraat Kennisanalyse Sociale Veiligheid is betrokken. “Zo zijn verschillende componenten van het werkveld geïntegreerd in één opleiding. Dat maakt ons sterk.” Een tweede aanvraag voor de opleiding werd goedgekeurd, en in 2015 ging de eerste groep van start.
Doorontwikkeld
Elk instituut draagt vanuit de eigen expertise onderwijsmodules aan. Lianne Kleijer-Kool, hoofddocent aan het Instituut voor Veiligheid en docent in de master FSP, geeft als voorbeeld de module Samenwerken in Netwerken. “Die werd aangeboden in de bachelor Integrale Veiligheidskunde van het Instituut voor Veiligheid, die ook in deeltijd werd gegeven aan professionals. Dat waren vooral medewerkers van politie, brandweer en gemeenten, maar het gedachtegoed past ook heel goed bij professionals met een meer sociale inslag. Op verzoek hebben wij de module verder ontwikkeld naar masterniveau. Tijdens de master FSP vinden studenten dit een lastig onderwerp, maar onze alumni waarderen het zeer: samenwerken in netwerken blijkt erg nuttig in de praktijk.”
Concreet
Kleijer-Kool is ook als onderzoeker verbonden aan beide lectoraten die betrokken zijn in de master FSP. Van daaruit coördineert zij de leerlijn Onderzoekend vermogen in de master. “Onze studenten hebben vaak wat langer geleden hun hbo-diploma behaald”, zegt Kleijer-Kool. “In die tijd werd nog weinig aandacht besteed aan onderzoeksvaardigheden. Daarom is het belangrijk dit abstracte onderwerp concreet te maken door aan te sluiten bij vraagstukken waar mensen in hun dagelijkse praktijk mee te maken hebben. Dankzij de sterke verbinding met het werkveld van de betrokken lectoraten kunnen we daar flexibel op inspelen: we weten wat er speelt.”
Dialoog
De master werd ontworpen op verzoek van het werkveld en wordt ook vandaag de dag breed gedragen door dat werkveld, vertelt Marie-José Geenen. Zij is docent geweest bij Social Work, ook bij de HU, en schreef een veelgebruikt lesboek over reflecteren voor professionals in opleiding. “Voor mensen in het forensisch-sociale domein is professionele reflectie essentieel: zij werken onder hoge druk en moeten aan hoge verwachtingen voldoen.” In 2016 werd zij ‘binnengehaald’ bij de master FSP om de leerlijn Reflectie te coördineren en deels te onderwijzen. Die leerlijn wordt nu in een nieuw jasje gestoken, vertelt Geenen. “We merkten dat studenten veel moesten schrijven, en dat het afsluitende verslag van de reflectielijn deels een herhaling van zetten was van eerdere opdrachten. Komend jaar doen we dat anders: we willen de dialoog aangaan en voeren een eindgesprek met iedere student. Daarbij schuift ook een werkvelddeskundige aan. Het mooie aan deze master is dat we heel erg in contact staan met dat werkveld. Alle mensen op mijn voorkeurslijstje zeiden ja.”
Vervolgstap
Gevraagd naar obstakels in het samenwerken tussen instituten en lectoraten antwoordt Geenen: “Het voelt helemaal niet als een samenwerking tussen teams: met alle betrokkenen vormen we een heel nieuw team, met een duidelijk gemeenschappelijk doel. Dat we ook verbonden zijn aan instituten en lectoraten hindert niet, dat voedt juist.” Die teamgeest ligt ook wel voor de hand, zegt Lianne Kleijer-Kool: “Veel betrokkenen kenden elkaar al persoonlijk, doordat veel docenten ook als onderzoeker verbonden zijn aan de betrokken lectoraten.” Volgens Kleijer-Kool begint het ontwikkelen van instituutsoverschrijdend onderwijs dan ook klein: “Een mooi startpunt is praten met mensen die je kent bij andere instituten en samen kijken waar er gaten zijn in het opleidingsaanbod.” Marie-José Geenen zegt het nog bondiger: “Gewoon doen!”
Praktijkervaring
Want de resultaten liegen er niet om: studenten en alumni zijn zeer enthousiast over de master Forensisch Sociale Professional, die dit jaar dan ook het predicaat Topopleiding kreeg in de Keuzegids Masters 2019. Lector Jacqueline Bosker: “Als kenniscentrum zijn wij sterk in wetenschappelijke kennis, die we doorgeven in het onderwijs. Tegelijk heeft het onderwijs een sterke band met de praktijk en ziet waar professionals mee worstelen. Dat voedt ons als kenniscentrum. De driehoek tussen onderwijs, onderzoek en praktijk vormt zo het hart van de master FSP.” En dat blijkt een schot in de roos.