Op 1 juli vieren we Keti Koti of Emancipation Day. Deze dag markeert de afschaffing van de slavernij in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen in 1863. Het is een moment van reflectie op een pijnlijk verleden, maar ook van het vieren van vrijheid en veerkracht. Een dag om stil te staan bij onze gezamenlijke geschiedenis.
Hoewel de slavernij officieel in 1863 werd afgeschaft, moesten tot slaaf gemaakten nog tien jaar lang verplicht op de plantages blijven werken. De gevolgen van de slavernij zijn echter nog veel langer voelbaar en merkbaar, tot op de dag van vandaag. 1 juli is dan ook niet alleen een moment van herdenking, maar ook een uitnodiging tot bewustwording over de doorwerking van het koloniale verleden. En daarmee over hedendaagse vormen van racisme en ongelijkheid.
Andere geschiedenis, andere namen
De naam Keti Koti (‘verbroken ketenen’ in het Sranantongo) heeft breed navolging gekregen in Nederland maar is een Surinaams begrip dat niet leeft op de voormalige Antillen en Aruba, vertelt studentendecaan Jassir de Windt. “Daar worden de begrippen ‘Dia di Emansipashon’ (Curaçao en Bonaire), ‘Dia di Emancipacion di esclavitud’ (Aruba) en ‘Emancipation Day’ (Saba, St. Maarten, St. Eustatius) gehanteerd. De complexe lading van het Nederlandse aandeel in de trans-Atlantische slavenhandel wordt door de naam ‘Keti Koti’ dus onvolledig gedekt. De aard van de slavenhandel varieerde tussen verschillende landen als gevolg van verschillende factoren: slavernij op Aruba was anders dan slavernij op Curaçao of in Suriname. De herdenking verloopt dan ook anders.” In deze context is er drie jaar geleden vanuit Curaçao een advies uitgegaan naar de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Hanke Bruins Slot, om tot een inclusievere benaming te komen.
Complexe stamboom
Jassirs wortels liggen op Curaçao. Zijn ouders studeerden in de jaren 70 in Nijmegen, waar hij werd geboren. Na hun studie keerden ze met Jassir terug naar Curaçao, waar hij opgroeide. Wat betekent deze dag voor hem? “In haar boek Sugar in the Blood ging Andrea Stuart op onderzoek uit naar de geschiedenis van haar familie op Barbados. Na jarenlang onderzoek ontdekte ze dat haar bloedlijn zowel slavenhouders als slaven omvat. Ook in mijn familiestamboom komt deze complexe samenstelling voor. Voor mij is 1 juli dan ook een dag van bezinning. Ik sta extra stil bij begrippen als ‘democratie’ en ‘zelfbeschikking’. Dat ik in Nederland het recht heb om keuzes over mijn eigen leven te maken, betekent niet dat zelfbeschikking voor iedereen in Nederland vanzelfsprekend is. Ook sta ik op deze dag stil bij het feit dat democratieën altijd kwetsbaar zijn en dus beschermd moeten worden.”
Oprecht nieuwsgierig
Hoe belangrijk is het dat deze dag breed gevierd wordt, dus niet alleen door afstammelingen van tot slaaf gemaakten? “Deze dag is een uitgelezen kans om te werken aan bewustwording van ons gedeeld verleden. De eilanden en Nederland hebben een gedeelde geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. Bewustwording draagt ertoe bij dat mensen zich meer met elkaar verbonden gaan voelen. Niet omdat het moet, maar vanuit oprechte nieuwsgierigheid naar elkaar, een nieuwsgierigheid die nodig is om écht samen te leven, niet naast elkaar, maar mét elkaar.”
Leestips
Lezen is een van de vele manieren om bewustwording te kweken, stelt Jassir. “Vorig jaar adviseerde Diversity Officer Elena Valbusa om Cynthia McLeods roman Hoe duur was de suiker? te lezen. Ik zou eenieder willen uitnodigen om zich óók te verdiepen in het Caribisch deel van ons Koninkrijk. Heb je jonge kinderen? Overweeg dan om het boekje Tula voor ze te kopen, geschreven door de op Curaçao geboren Nederlandse presentatrice en HU-alumna Milouska Meulens. Wil je zelf een roman over dit onderwerp lezen? Overweeg dan de klassieker Mijn Zuster de Negerin, van de op Bonaire geboren auteur Cola Debrot.”
Doe mee!
Het Netwerk Diversiteit & Inclusie heeft een programma georganiseerd, om ook op de HU samen Keti Koti te vieren. Deel jouw reflectie, laat je raken en inspireer anderen met jouw stem! Dinsdag 1 juli tussen 10.00 en 11.00 uur op het Educatieplein van Padualaan 97. Zie de uitnodiging in onze kalender of meld je direct aan via dit formulier.