We willen allemaal gezien worden. Toch valt het voor sommigen niet mee om zichtbaar te zijn binnen de HU-gemeenschap. Voor mensen met een andere achtergrond of geaardheid kan het een worsteling zijn. Wat kunnen we daar met z’n allen aan doen? De nieuwe ‘Visie op Diversiteit en Inclusie’ is een goed uitgangspunt voor een gesprek. Elena Valbusa: “Wees open, nieuwsgierig en respectvol.”
“Diversiteit gaat over ons allemaal”, benadrukt Elena Valbusa. Als diversity officer heeft zij een positieve kijk op het thema. Wat heb jij nodig om jezelf te kunnen zijn in je werk en tijdens je studie? “Het gaat er niet alleen om dat we hulp aanbieden, want dan zijn we aan het betuttelen. We moeten ernaar streven om elkaar als gelijkwaardige gesprekspartners te benaderen.” Voor inclusie – het actief omarmen van diversiteit – is tweerichtingsverkeer nodig.
Bron van rijkdom
Uitgangspunt voor inclusie is een kritische blik op de eigen normen en de eigen privileges. Eenvoudig is dat niet. “Inclusie is een ongemakkelijk proces”, legt Elena uit. “Een veelgehoorde reactie is: ‘Het is toch goed zoals het is?’ Redeneren vanuit het eigen perspectief doen we tenslotte allemaal. Maar dat betekent ook dat we onbewust groepen mensen buitensluiten. Als we altijd dezelfde bril opzetten, levert dat uiteindelijk beperkte oplossingen op.” Diversiteit zorgt juist voor een waaier aan nieuwe perspectieven: “We hebben de neiging om diversiteit en inclusie als een probleem te zien. Iedere keer als we de hand uitsteken naar een persoon met een andere leef- en denkwereld, voegen we juist iets toe aan ons leven. Diversiteit is een bron van rijkdom.”
Opleiden voor het leven
Een andere reden om breed in te zetten op inclusie, is: onze studenten vragen erom. Steeds meer collega’s wijzen op het gebrek aan diversiteit onder onze medewerkers. Uit gesprekken blijkt dat studenten zich niet altijd herkennen in de samenstelling van het docentencorps. Hoe divers zijn we eigenlijk? Bieden we studenten voldoende de gelegenheid om zich te spiegelen aan rolmodellen binnen de hogeschool? “Stad en regio Utrecht ontwikkelen zich steeds meer richting een veelkleurige, gevarieerde samenleving. Als onderwijsinstelling en als HU-gemeenschap hebben we een taak om onze studenten voor te bereiden op deze divers samengestelde maatschappij. We leiden ze ook op voor het leven.”
Omgaan met verschillen
Hogeschool Utrecht staat niet alleen in de zoektocht naar diversiteit en inclusie. De universiteiten kwamen al met een nationaal actieplan en recent zijn ook de hogescholen in actie gekomen. De Vereniging Hogescholen (VH) maakte een ‘position paper’ over het thema: ‘Samen werken aan inclusieve hogescholen met oog voor diversiteit.’ Daarin omschrijft de vereniging de hogescholen als levende gemeenschappen van medewerkers en studenten met uiteenlopende waarden, normen en overtuigingen. Omgaan met verschillen is een belangrijke opdracht binnen die gemeenschappen.
Inclusief denken en doen
Net als de Vereniging Hogescholen gaat Hogeschool Utrecht uit van een brede definitie van diversiteit. In de ‘Visie Diversiteit en Inclusie’ gaat het over culturele verschillen, maar ook over onder andere gender, seksuele geaardheid en fysieke en verstandelijke mogelijkheden. “De inhoud is tot stand gekomen na een reeks gesprekken met medewerkers en studenten binnen de organisatie”, vertelt Elena. Ze wil vooral zoveel mogelijk collega’s bij het thema betrekken: “Inclusief denken en doen werkt alleen als iedereen meedoet.”
Tussenruimte
Een belangrijk begrip in de visie op diversiteit en inclusie is de ‘tussenruimte’: de plaats waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dat kan letterlijk in het klaslokaal zijn of figuurlijk in de tussenruimte waar we elkaar tegemoet komen. “Dat is de ruimte waarin we elkaar leren kennen. We leren een open houding aan met aandacht voor het perspectief van de ander. Zonder te vervallen in wij-zij tegenstellingen. In de wisselwerking kunnen we onze eigen mening aanpassen en ontstaat er iets nieuws.”
Nieuwsgierig zijn, van elkaar leren, onze verbeeldingskracht gebruiken. Aandacht voor diversiteit en inclusie voegt een nieuwe dimensie toe aan onze gedeelde werkelijkheid. Daar is wel een flinke inspanning voor nodig. “Het is echt een transformatieproces. We krijgen de rijkdom niet op een gouden dienblad aangereikt.”
De ‘Visie op Diversiteit en Inclusie’ is op 10 mei goedgekeurd door het CvB en ter instemming doorgestuurd naar de HSR.
WAT KUN JIJ DOEN?
Iedereen kan meedoen om inclusie te bevorderen. Ga het gesprek aan met je collega’s en studenten, luister naar hun verhalen, stel je open voor afwijkende meningen. Het Netwerk Diversiteit & Inclusie kan je ondersteunen of instrumenten aanreiken. Er is onder andere een module over omgaan met onbewuste vooroordelen, die beschikbaar is via het Ontwikkelportaal:
- Training: Onbewuste Vooroordelen – Heb IK die? – Springest
- Training: Leiderschapsmodule – Inclusief leiderschap – Springest
Of meld je aan om actief te worden binnen het Netwerk Diversiteit en Inclusie.
Tekst: Hans Zijlstra