Tijdens de coronacrisis zijn docenten hun onderwijs anders vorm gaan geven. Online onderwijs nam een hoge vlucht. Wat kunnen we leren van de ervaringen die zij hiermee opdeden? Wat moeten we voor het onderwijs van morgen behouden en wat niet? Daarover gingen de Lessons Learned Corona, inspiratiesessies van TLN. “Verbinding is gewoon altijd belangrijk.”
Wat wordt ‘het nieuwe normaal’ in het onderwijs? Eén ding is duidelijk: online onderwijs is niet meer weg te denken. Door de instructies voor praktijklessen vooraf online te geven, kun je de lestijd volledig besteden aan het oefenen. Studenten kunnen hoorcolleges en kennisclips bekijken wanneer hen dat het beste uitkomt. Ook praktische overwegingen spelen een rol: als je ver weg woont, is het fijn als je voor die ene les niet naar de HU hoeft te komen. Maar nadelen zijn er ook: afwezige studenten, gebrek aan feedback op je lessen, gebrek aan binding met de opleiding en met medestudenten, om er een paar te noemen. De kunst is dus om tot een optimale blend te komen. Daar ging het over tijdens de Lessons Learned Corona inspiratiesessies van TLN.
Persoonlijk contact staat voorop
Een van de gasten tijdens die sessies was Arno Wilkens, HU-docent van het jaar 2020. Voor hem staat één ding voorop: online onderwijs is geen vervanging voor persoonlijk contact. Maar die contactmomenten kunnen door de mogelijkheden van online onderwijs wel anders worden ingevuld. “Als docent wil ik mijn contacttijd niet verspillen aan het geven van een hoorcollege. Ik wil me kunnen bezighouden met coaching en begeleiding.” Ook volgens Amin Asad, HU-docent van het jaar 2021, is contact de hoeksteen van het onderwijs. “Ik zie de docent als de ideale tussenpersoon: een docent verbindt de student met de vakkennis en met het werkveld. Maar de docent is vooral een verbinder tussen de ambitie van de student en de plek waar hij of zij naartoe wil.”
Laat wat van jezelf zien
Voor Amin – en veel andere docenten – is onderwijs op afstand pure topsport. Om het lichter te maken, besloot hij variatie aan te brengen in zijn lessen. Zo liet hij studenten zelf online lesgeven en oefententamens ontwerpen. Dat beviel uitstekend. Zoals een student zei: ‘Als je het zelf kan uitleggen, begrijp je het pas.’ Maar wat nu als je online contact moet leggen met een hele nieuwe groep? Dat is lastig, geeft Amin toe. Zijn advies aan docenten: “Laat wat van jezelf zien. Durf je kwetsbaar op te stellen. Je hoeft niet meteen al je hobby’s te vertellen, maar geef je studenten wel een opening.” Verbinding is gewoon altijd belangrijk, of je nu voor een scherm zit of live met studenten in een onderwijsgebouw.
Variatie
“Het is verleidelijk om ofwel heel veel online te blijven doen, ofwel terug te grijpen op volledig offline onderwijs. Maar het is beter online een aanvulling te laten zijn op de gewone lessen”, stelde Yousif Salhi, student-assistent bij de VU Onderwijswerkplaats. Hij kwam tijdens een sessie zijn ervaringen delen, samen met Charlotte Meijer, VU-adviseur onderwijsinnovatie. Ook Charlotte is stellig over het belang van afwisseling: “Ga bijvoorbeeld kennisclips vooraf aanbieden. Dat geeft je veel meer tijd om tijdens het college interactie op gang te brengen. Of begin met een paar vragen vooraf in de chat en laat de studenten dan in een ‘break-out room’ discussiëren.”
Hulp bij blended onderwijs
Charlotte miste bij de evaluatie van het online onderwijs de mening van studenten. Ze ging zelf op onderzoek uit en formuleerde 10 elementen die studenten willen behouden. Het element dat er voor haar het meest uitspringt? “Blijf studenten geregeld vragen: werkt dit voor jullie? Betrek ze bij het lesgeven.”
Arno, Amin, Charlotte en Yousif werden tijdens de Lessons Learned Corona sessies geïnterviewd door Sjirk Zijlstra, HU-docent en consultant online leren voor TLN. Volgens Sjirk bestaat het vraagstuk van blended onderwijs uiteindelijk uit drie delen: “Vraag je in de eerste plaats af waarom je het toepast, en wat het betekent voor het contact met de studenten. Ga na of je de bijbehorende techniek beheerst en vraag je ten slotte af welke didactische keuzes je maakt.” Bij elke stap kan je als docent best wat hulp gebruiken. Daarvoor kan je altijd terecht bij het Teaching & Learning Network: door docenten, voor docenten.