Het kan iedereen gebeuren. Je betaalt je premie, huur of energie te laat, de aanmaningen stapelen zich op en dan word je gedagvaard. Met een dagvaarding roept de deurwaarder je op om bij de rechtbank te verschijnen. “Zo’n traditionele incassodagvaarding is niet makkelijk te lezen. Die staat vol jargon en het is voor veel ontvangers niet duidelijk wat ze moeten doen of wat ze kunnen doen”, zegt Tialda Sikkema, docent bij de juridische deeltijdopleidingen en onderzoeker bij het lectoraat Schulden en Incasso.
Honderdduizenden procedures
Uit onderzoek van Tialda blijkt dat het merendeel van de ontvangers niet goed begrijpt wat er in de dagvaarding staat en dus ook niet weet wat ze moeten doen. En dat terwijl de incassodagvaarding de start is van honderdduizenden procedures per jaar. Het document, dat al bijna een eeuw niet ingrijpend was gewijzigd, wordt heel vaak en door veel verschillende partijen gebruikt.
Deurwaarders, incassobureaus en bijvoorbeeld de griffies van de rechtbanken moeten de dagvaarding gemakkelijk kunnen gebruiken. Maar nog belangrijker is dat de gedaagden beter begrijpen wat er van hen wordt verwacht als zij een incassodagvaarding ontvangen.
Moderniseren en vereenvoudigen
Toen de Raad voor de Rechtspraak in 2019 een werkgroep oprichtte om de dagvaarding te moderniseren en begrijpelijker te maken, haakten Tialda en collega Jos Rutten dan ook direct aan. “Als voormalig deurwaarder weet ik dat de stukken van de deurwaarder, zoals de dagvaarding, behoorlijk ingewikkeld zijn”, zegt Jos. “Wij wilden graag bijdragen aan de leesbaarheid van deze teksten.”
Naast deze twee HU-collega’s bestond de werkgroep uit een gerechtsdeurwaarder, advocaten, rechters en een strafjurist. Zij schakelden de hulp in van het Juridisch Innovatielab van de HU. Die leerde hen op een andere manier te kijken naar het formele, juridische document en niet alleen de tekst maar ook de structuur en de vormgeving daarvan aan te passen. Want het waren niet alleen de moeilijk woorden waar de ontvangers over struikelden.
De werkgroep heeft daarom de vorm, opzet en het taalgebruik van de incassodagvaarding kritisch bekeken. Doel was te komen tot een dagvaarding in heldere taal die juridisch natuurlijk wel correct was.
Nieuw model
In het nieuwe model staat op de eerste pagina een tabel met een overzicht van wat er aan de hand is en wat van de ontvanger van de dagvaarding verwacht wordt. De belangrijkste informatie staat nu op een A4’tje. De wettelijke vereisten zijn zo eenvoudig mogelijk verwoord en de echt formele zaken staan meer aan het einde van het stuk. Bovendien is het nieuwe model digitaal te gebruiken en verwerken.
“Het nieuwe model is overzichtelijker en begrijpelijker. Het voldoet aan de wettelijke vereisten, biedt alle ruimte om het geschil te omschrijven, is aan te passen aan het eigen briefpapier van de eiser en geschikt voor automatische verwerking”, vertelt Tialda. Het conceptontwerp is voor feedback voorgelegd aan de achterban van de rechtspraak en aan gerechtsdeurwaarders. Op grond van de uitkomsten werd het conceptmodel aangepast. Inmiddels is de moderne dagvaarding gepresenteerd aan alle stakeholders en wordt het steeds meer gebruikt in de rechtspraktijk. “Hoewel het niet verplicht is hiermee te werken, voorzie ik dat de meeste partijen dat wel zullen doen”, zegt Jos Rutten. “Het model is zoveel eenvoudiger geworden dat het voor iedereen makkelijker en sneller is om ermee te werken.”
De werkgroep is niet gestopt met nadenken over hoe het nog beter kan. De volgende stap is een visuele bijsluiter die rechtszoekenden nog beter kan helpen de juiste weg te vinden.