Jeroen Mens is hogeschooldocent én, sinds 2015, onderzoeker bij het lectoraat Building Future Cities van de HU. In nauwe samenwerking met de TU Delft voert hij er promotieonderzoek uit naar ‘Bottom-up Urban Development’: stedelijke projecten van andere initiatiefnemers dan overheid of markt. Wat motiveert hem, en hoe is het om te promoveren in coronatijd?
In 2015 kwam Jeroen in contact met Charlotte Ernst. Zij wilde een groene werkplek maken met paviljoens voor creatieve en duurzame ondernemers rondom een gezamenlijke, groene hoftuin, op een circulaire en duurzame manier: het Hof van Cartesius. “Ik geloof heel erg in het belang van dit soort initiatieven. Met name omdat ze dingen aan de stad toevoegen die de markt en de overheid laten liggen en die toch voorzien in een maatschappelijke behoefte. Ik zag echter dat er een flink aantal barrières waren voor initiatiefnemers. Bovendien ontdekte ik dat er een gat in de wetenschappelijke literatuur was op dit vlak. Ik heb dit aangekaart bij mijn lector, Ruben Vrijhoef en die was eigenlijk meteen enthousiast over het onderzoeksonderwerp. Na een intensieve voorbereiding kreeg ik in 2017 een promotievoucher toegekend. In datzelfde jaar ben ik begonnen aan mijn promotieonderzoek.”
Het onderzoek
Het onderzoek gaat over het begrijpen en conceptualiseren van bottom-up, maatschappelijk gedreven stedelijke ontwikkelingen. En hoe dergelijke processen het beste gefaciliteerd en ondersteund kunnen worden. Wie zijn bijvoorbeeld de nieuwe, niet-conventionele partijen die dit soort kleinschalige bottom-up ontwikkelingsinitiatieven starten? “Bottom-up initiatieven en ideeën komen van eindgebruikers en burgers. Ik focus mij op wie die actoren zijn, wat hun doelen zijn, hoe ze hun doelen bereiken, maar ook wat het oplevert, of betekent voor een wijk of stad. De geselecteerde cases voor het onderzoek liggen in voormalige, industriële gebieden in de drie grote steden Utrecht, Amsterdam en Rotterdam.”
Utrechtse initiatieven
De Utrechtse cases liggen in het Werkspoorkwartier. Hier zijn de initiatieven ‘Het Hof van Cartesius’ en ‘De Nijverheid’ ontstaan. Beide initiatieven zijn in eerste instantie gericht op het bieden van werkplekken voor de creatieve sector. Het onderzoek in het Werkspoorkwartier maakt deel uit van het bredere onderzoek met de naam ‘Werkspoorkwartier: Creatief Circulair Maakgebied’. Dit wordt uitgevoerd door een consortium van (kennis)instellingen en bedrijven en ondersteund door middel van een Europese EFRO-subsidie. Hogeschool Utrecht en Hof van Cartesius zijn beiden lid van dit consortium en vanuit dit samenwerkingsverband zijn in de afgelopen jaren diverse studentenprojecten uitgevoerd.
Een beetje eenzaam en erg pittig
Promovendi hebben over het algemeen veel vrijheid. Het is keihard werken, maar je kan voor een groot gedeelte zelf je tijd indelen, je hebt de mogelijkheid om congressen te bezoeken en ontmoet andere experts. Tijdens COVID-19 is dat toch anders. Jeroen werkte op zich al vaak vanuit huis, maar dat werd alleen nog maar meer. “Ik ging alleen nog maar naar buiten voor het bezoeken van projecten, besprekingen en het afnemen van interviews. Dat maakt het soms wel een beetje eenzaam en erg pittig.” Gelukkig heeft Jeroen de meeste interviews nog wel allemaal fysiek kunnen afnemen. En geeft hij nog één dag in de week onderwijs. Juist die koppeling tussen het onderzoek, het onderwijs en de partijen van buiten maakt het erg dynamisch en daardoor ook interessant.
Meer weten?
Het eerste artikel als resultaat van het onderzoek van Jeroen Mens is begin dit jaar verschenen. Zijn promotieonderzoek zal naar verwachting eind volgend jaar aflopen. Wil je er meer over weten? Neem dan contact met hem op!
Dit artikel verscheen eerder in een uitgebreidere versie op de website van het Centre of Expertise Smart Sustainable Cities