Voor veel jongeren is de overgang van de havo naar het hbo groot, met als gevolg: veel uitval in het eerste jaar van de studie. Wat heeft de student nodig om zijn of haar hbo-opleiding succesvol te doorlopen? En welke rol spelen het vo en het hbo daarin? Daarover organiseerde de HU op 17 juni een bijeenkomst met het havoplatform.
De online bijeenkomst was bedoeld voor bestuurders, directieleden en managers van de HU en van havo-scholen uit de regio Utrecht. Het doel: nader kennismaken, kennis en ervaring uitwisselen én gezamenlijke ambities formuleren voor het vergroten van het studentsucces.
Samen wat aan doen
Hoe de overstap naar het hbo er nu uit ziet? Illustratief daarvoor zijn de ervaringen van Lianne Veltien (16, havo 5) en Hanna Rijnbeek (17, eerstejaars student).
Geef het de tijd
Feit is dat de overstap lang niet altijd even soepel verloopt. Er is veel uitval van studenten die ontdekken dat ze toch andere verwachtingen of wensen van de opleiding hadden. HU collegevoorzitter Jan Bogerd: “Ik denk dat de sociale context waar scholieren in opgroeien heel bepalend is voor de beeldvorming over bepaalde beroepsgroepen en beroepsperspectieven. Het is heel lastig om daar als opleiding een beeld naast te zetten.” Henk van Ommen beaamt dat: “Ik denk niet dat je het met open dagen gaat winnen. Eigenlijk zou je een aankomend student een aantal weken willen kunnen laten proefstuderen. Sommige dingen zijn niet over te brengen, die moet je als scholier of student zelf ervaren.”
Uitval is niet erg
In de praktijk is dit (nog) niet haalbaar, daarvoor ontbreekt de ruimte in het onderwijs. En dus geldt het eerste jaar voor een deel van de studenten als zo’n ontdekkingsperiode – waarin ze som ervaren dat de studie hen niet goed past. Joke Methorst, schoolleider Cals College in Nieuwegein, vraagt zich af hoe erg dat eigenlijk is: “Is het soms niet goed om er in zo’n jaar achter te komen dat het niet iets voor je is – om er vervolgens achter te komen wat wél bij je past?”
Jan is dat met haar eens. “Uitval is op zich niet erg. Dat heeft ook te maken met hoe wij het begrip ‘studentsucces’ benaderen: niet als ‘studierendement’ maar als: je persoonlijk kunnen ontwikkelen, kunnen socialiseren en de kennis opdoen die je nodig hebt om als professional door te gaan. Sommige mensen hebben daar wat meer tijd voor nodig.” Wat wél onwenselijk is, is wat Joke Methorst ‘koude uitval’ noemt: Dat je je niet in je studie herkent en weer buiten staat zonder dat je een stap verder bent gekomen. Jan: “Het is belangrijk dan samen te gaan kijken welke opleiding wél past. Maar blijf als student alsjeblieft in het systeem van het hoger onderwijs; dat is wel een entree naar de samenleving. Een entree die wij je gunnen.“
Neem kennis van elkaars ervaringen
Maar de soms moeizame overstap naar het hbo heeft niet alleen met de studiekeuze te maken. Het heeft ook te maken met de andere cultuur, de gevraagde zelfstandigheid, de andere vormen van begeleiding. Die kloof moet verkleind, stelt Patrick Cramers, directeur Institute for Life Sciences & Chemistry (ILC) van de HU. “Vanuit de havo wordt gezegd: we hebben vijf jaar de tijd om leerlingen naar zelfstandigheid te leiden. En vanuit het hbo wordt gezegd: we hebben vier jaar de tijd om mensen tot professionals te begeleiden. Zouden we niet meer met elkaar in lijnen van negen jaar moeten denken, waarbij je zowel kijkt naar zelfstandigheid en zelfmanagement, naar didactiek en inhoud? Ik bedoel niet: knoop opleidingen aan elkaar, maar neem meer kennis van elkaars ervaringen, over de hele periode.”
De softe kant
Zo werd er tijdens de bijeenkomst niet zozeer gesproken over de cognitieve onderwijsinhoud maar veel meer over de softe indicatoren: voelt een leerling zich thuis? Hoe rijp is een leerling? Hoe heeft die zich ontwikkeld? Marscha Ensermo, manager Bachelor Medische Hulpverlening aan de HU, concludeert: “We moeten elkaar weten te vinden, in gesprek blijven met elkaar en wegen zien te vinden om het scholier-zijn en het student-zijn meer aan elkaar te verbinden. Samen moeten we ook studentsucces breed blijven insteken; niet alleen uitgaande van het cognitieve aspect maar ook van het sociale aspect. En zo zorgen dat studentsucces iets is voor iedereen.”
Over één ding zijn alle aanwezigen het wel eens: daar zijn op de bijeenkomst mooie stappen in gezet die een vervolg verdienen.