De meeste nieuwe verpleegkundestudenten willen na hun studie in het ziekenhuis gaan werken. Dat ze op veel meer plekken terecht kunnen met hun kennis en kunde, leren ze gelukkig al snel. Bijvoorbeeld door een stage te doen bij de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). En dat bevalt beide partijen heel goed.
Derdejaars student verpleegkunde Merel de Vos en vierdejaars Nienke van Duin lopen stage bij de GGD Utrecht. Veel leuker dan in een ziekenhuis, vinden ze allebei. “Je hebt veel meer echt contact met mensen en de vraagstukken waar we hier aan werken, zijn veel breder”, zegt Nienke.
Nienke liep eerder stage in een revalidatiecentrum en in een tijdelijk verblijf van een verzorgingshuis. Omdat ze de opleiding operatieassistent heeft gedaan, weet ze ook wat werken in een ziekenhuis inhoudt. “In eerdere stages vond ik het contact met de patiënt het leukste”, vertelt ze, “maar door de hoge werkdruk had je daar niet altijd voldoende tijd voor.” Voor het project Wijksupport leidt zij nu studenten zorg en welzijn (mbo-2) op tot steward publieke gezondheid. “Wij ontwikkelen lessen over corona en voeren die uit. In eerste instantie dachten we aan twee lessen genoeg te hebben, maar het zijn er uiteindelijk tien geworden.” De mbo-jongeren die zij opleidt, geven straks in de wijk Kanaleneiland voorlichting over corona en welke maatregelen de wijkbewoners in acht moeten nemen. Een aantal mbo-studenten gaat als steward aan de slag in de Covid-19 teststraten van de GGD. Nienke vindt haar stageopdracht interessant en spannend. “Ik leer hier heel veel, ook over samenwerken, kansen creëren en resultaten boeken. Ik werk in de zorg maar niet aan de klinische kant.” Voor Nienke een ideale combinatie.
Blik verruimen
Merel de Vos studeerde hiervoor mbo-verpleegkunde. Op het hbo is dit haar eerste stage. Het zorgen voor mensen, met veel aandacht voor de algemene dagelijkse lichaamsverzorging, spreekt haar minder aan. Bij de GGD kan ze haar blik verbreden. “Er zit bijvoorbeeld een kind in de klas dat te dik is”, legt Merel uit. “Je denkt dan, dit kind moet gaan sporten. Maar misschien kan de ouder het kind niet naar de training brengen en is het te jong om zelf te gaan. Hoe los je dat op?” De stagiaires kijken hierbij ook naar de rol van de school van het kind en hoe die, ook voor de andere leerlingen, sporten en gezonde voeding onder de aandacht kan brengen. Daarbij gaat het dan vooral om preventie. “Iedere euro die je besteedt aan preventie, levert je tien euro gezondheidswinst op”, weet Merel.
Merel werkt in het project ‘Vrijwillige GGD’. Insteek van dit project is dat een deel van het werk bij de GGD met wat hulp en scholing door vrijwilligers kan worden gedaan. Volgens hetzelfde principe als de vrijwillige brandweer. Zo bleek er voor de psychische gezondheidszorg een enorme wachtlijst te bestaan en worden de problemen van de mensen die niet geholpen worden, snel groter. Omdat een op de vijf Nederlanders te maken heeft gehad met psychische problemen, is onderzocht hoe ervaren vrijwilligers de mensen die in de wacht staan kunnen helpen. Zo kunnen zij het wachten verzachten en mogelijk zelfs de wachtrij verkorten. Daarnaast is Merel onder meer betrokken bij vragen over hoe vrijwilligers kunnen worden opgeleid om te helpen met vaccineren.
Interdisciplinaire samenwerking
Docent verpleegkunde Betty Bakker-Camu, die voorheen bij de GGD werkte, pleitte er voor met meer stagiaires te gaan werken en uit meerdere studiejaren. Zij kunnen daar een andere kant van het verpleegkundig vak leren en nieuwe inzichten brengen. Inmiddels kunnen HU-stagiaires een derde- of vierdejaars stage doen op alle afdelingen van de GGD. Dit jaar starten ook eerstejaars en wellicht komend jaar tweedejaars een stage bij de GGD. Een stagiair kan deels zelf bepalen wat hij of zij in de stageperiode wil ontwikkelen. ”In het begin missen sommige studenten kaders en zijn ze onzeker over of ze wel leren wat ze moeten leren. Maar al snel verandert dat in trots op wat ze allemaal hebben geleerd”, zegt Betty. Zij is trots op ‘haar’ studenten. “De stages sluiten ook goed aan op de leerlijnen klinisch redeneren, onderzoekend vermogen en op leiderschap. Bij de GGD leren ze bovendien in de praktijk hoe verschillende disciplines samenwerken en wat het belang van verpleegkunde is voor het maatschappelijk domein.”
Van vragensteller tot vraagbaak
De GGD-regio Utrecht bestrijkt 26 gemeenten in de provincie Utrecht. Er werken bijna 730 mensen op 60 locaties. Op dit moment zijn er 16 hbo-verpleegkunde stagiaires actief. En die verzetten veel werk. Peter Boonstra, teammanager bij GGD Utrecht, is dan ook heel enthousiast over de samenwerking. In korte tijd hebben de studenten zich opgewerkt van onderzoekers en vragenstellers tot vraagbaak voor hun collega’s. “Ze hebben zichzelf overtroffen en een enorme ontwikkeling doorgemaakt”, vindt Boonstra. “Er staat in Kanaleneiland nu een mobiele teststraat die wordt bemenst door mbo-studenten, een groep die Nienke en haar medestudenten hebben getraind.” Want ook opleiden, kennisdelen en maatschappelijk engagement hoort bij de GGD. “Meelopen doen we hier niet”, zegt Boonstra beslist. “Je moet zelf een actieve bijdrage leveren.”
De samenwerking tussen GGD en HU wierp in 2020 ook in een ander opzicht haar vruchten af. Inmiddels hebben vijf oud-stagiaires een baan binnen het coronabedrijf van de GGD, en zijn er drie bij de jeugdgezondheidszorg begonnen. Ook Nienke wil graag blijven. “Er heerst hier een open cultuur. Iedereen is benaderbaar en wil met je meedenken. En als je ‘nee’ krijgt op een vraag of een voorstel, moet je zelf zorgen dat het een ‘ja’ wordt.”