Bij de HU gaan twee belangrijke visitaties van start: de Instellingstoets Kwaliteitszorg (ITK), die is gericht op de kwaliteit van het onderwijs, en de visitatie van ons onderzoek, aan de hand van het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO). Twee onafhankelijke trajecten, dus – of toch niet? En wat betekenen deze visitaties precies voor de HU? “Deze mensen helpen ons toetsen of we de goede dingen goed doen.”
De ITK en BKO worden vanuit de HU begeleid door één regiegroep, met mensen uit onderwijs én onderzoek. Waaronder kenniscentrumdirecteur Nico de Vos en instituutsdirecteur Judith Smit. “Zes jaar geleden behandelden wij ITK en BKO nog als gescheiden trajecten. Onder meer die ene regiegroep voor beiden toont aan hoeveel belang we eraan hechten dit samen te doen”, stelt Nico. “Het past ook bij onze integrale visie op onderwijs én onderzoek.”
Koppeling brengt beiden verder
De HU presenteert onderwijs en onderzoek dus nadrukkelijk in samenhang, maar het gaat volgens de landelijke kaders nog wel om twee gescheiden trajecten. Nico: “De term instellingstoets’ suggereert dat de ITK om een toets van onderwijs én onderzoek gaat, maar dat is niet zo. Die instellingstoets heeft de focus op onderwijs, de BKO echt op onderzoek.” Judith: “Beide panels zullen echter wel degelijk de koppeling tussen onderwijs en onderzoek waarderen. Die koppeling brengt beiden immers verder.”
ITK: Belangrijk voor accreditatietrajecten
Bij de ITK wordt – eens in de zes jaar – door een panel van externe deskundigen gekeken of de uitvoer van onze visie op goed onderwijs geborgd is, in andere woorden: of we alles in huis hebben en alles passend is georganiseerd om die visie waar te maken. Judith: “De ITK is een toets op onderwijskwaliteit door de organisatie heen. Het gaat dus niet alleen om de opleidingen, het gaat ook om onderwijs op strategisch niveau: welke richting willen we op? Hoe verbinden we opleidingen aan elkaar en aan de beroepspraktijk? Hoe sluiten we aan op vragen uit het werkveld?” Behaalt een instelling de ITK, dan volstaat voor de opleidingen een beperkt accreditatietraject, wat ze veel tijd bespaart.
Tussenstand
De ITK geeft per definitie geen eind- maar een tussenstand, stelt Judith. “Een onderwijsinstelling is nooit af. Je bent constant in ontwikkeling. Ik hoop dat het panel die ontwikkeling ziet en op waarde weet te schatten. Zoals de koppeling tussen onderwijs en onderzoek, uitgedragen in onze visie. Die is nog niet overal tot volle wasdom gekomen maar bloeit al wel op veel plekken. Je wil dat die ontwikkeling wordt gezien. Dat het panel snapt hoe en waarom we de stap maken van een onderwijsinstelling naar een kennisinstelling; naar een bredere invulling van onze maatschappelijke taak. Deze mensen helpen ons toetsen of we de goede dingen goed doen. Zij helpen ons in het ijken van onze koers. Dat is nog eens extra belangrijk nu we werken aan een nieuw instellingsplan, als vervolg op HU in 2026.”
“Zo’n visitatie is voor ons niet alleen een moment om te horen wat we goed doen, het is ook een belangrijk leermoment voor wat er beter kan. De Keuzegids is net uitgekomen en we zitten weer in de onderste regionen. Het lukt ons tot nog toe onvoldoende hierin te verbeteren. Waarom? Dat is een ingewikkeld verhaal. Er zijn op opleidingen die slecht scoren in de Keuzegids maar die heel goed door de accreditatie komen. Waar zit dat hem in? Zo’n commissie van experts wil daar zeker het gesprek over voeren. Ik ben daar zeer benieuwd naar.”
BKO: externe blik noodzakelijk
Net als de ITK is het BKO-traject HU-breed opgepakt, vertelt Nico. De vier kenniscentra werken hierbij intensief samen. Dat heeft onder andere vijf zelfevaluatierapporten opgeleverd: eentje per kenniscentrum én een algemene, voor het HU-brede onderzoek. “Dat is voor visitaties van onderzoek echt uniek in Nederland.”
De BKO heeft niet zulke directe implicaties op het onderzoek als de ITK heeft op de opleidingsaccreditaties. “Maar ons onderzoek doen we met en voor het onderwijs én de beroepspraktijk. We werken ermee aan de vele complexe uitdagingen waar onze samenleving voor staat. Hoe de buitenwereld dit onderzoek waardeert, is dus ontzettend belangrijk. Je wilt weten of je op de goede weg zit”, stelt Nico. Bijvoorbeeld in de organisatie van het onderzoek. Daarin heeft de HU in het verleden andere keuzes gemaakt dan veel andere hogescholen. “Bij het opheffen van de faculteiten kozen we ervoor het onderzoek organisatorisch onder te brengen in vier kenniscentra. Zo wilden we het de ruimte, tijd en aandacht geven om verder te groeien. Dat is gelukt; zowel kwantitatief als kwalitatief heeft het praktijkgericht onderzoek van de HU enorme stappen gemaakt. Tegelijk zoeken we nadrukkelijk de verbinding met onderwijs – en vice versa. De winst van deze aanpak is steeds beter zichtbaar, maar het kost tijd. De weg die we nog hebben af te leggen, zal zeker ter sprake komen bij de visitatie. We zijn benieuwd hoe deze experts hiernaar kijken. Maar we zien de BKO met veel vertrouwen tegemoet. In het praktijkgericht onderzoek zitten we echt in de voorhoede en doen mee in veel grote programma’s. Onze zichtbaarheid en impact nemen toe.”
Diensten als fundament
In de HU-regiegroep ITK/BKO zitten niet alleen mensen uit ons onderwijs en onderzoek. Zo staat de groep onder voorzitterschap van Renée Filius, directeur van de dienst OO&S. Dat de diensten vertegenwoordigd zijn, vindt Nico vanzelfsprekend: “De diensten zijn voor ons van fundamentele waarde. Kijk alleen al naar de organisatie van het onderzoek, naar de research journey.” Judith: “Voor het onwijs geldt hetzelfde. Zonder student journey kunnen we het onderwijs niet goed georganiseerd krijgen. Om een voorbeeld te noemen: Je kan nog zo hard werken aan je onderwijskwaliteit, als de roostering niet deugt, komt er niets van terecht. We kunnen alleen kwaliteit realiseren als álle medewerkers van de hogeschool meedoen.”
Bezoekdagen en projectenmarkt
De ITK panelbezoeken zijn op 18, 19 en 20 november en op 12 en 13 december. De panelbezoeken van de BKO zijn van dinsdag 26 t/m donderdag 28 november. In het kader van de BKO heeft de HU op 26 november een projectenmarkt, van 12.30 tot 14.00 uur, op het HU-plein (boven het food court op PL101). Deze is door alle medewerkers te bezoeken, dus zet hem in je agenda!
Nico de Vos is directeur van het Kenniscentrum Sociale Innovatie, bijzonder lector Duurzame Gemeenschappen en docent aan de Master Community Development. Judith Smit is directeur van het Instituut voor Paramedische Studies en van het Instituut Gebaren, Taal & Dovenstudies.
Lees ook: Kwaliteitsvisitaties onderwijs en onderzoek in najaar 2024. Op de hoogte blijven? Volg de groep Visitatie HU onderwijs en onderzoek 2024 (BKO& ITK)