Eerder ging ik in het blog Wandelaar, er is geen weg in op de organisatieontwikkeling van de HU. Ik stelde daarin dat we veel hebben bereikt met onze organisatie maar dat in die afgelegde weg niet de toekomstige route besloten ligt: de richting waaruit je komt, bepaalt niet de richting die je op gaat. HU-docent Ronald van Domburg ging in op de uitnodiging van ons college om de blogs vooral aan te grijpen om in gesprek te gaan en reageerde met een eigen citaat: “Mensen hebben geen behoefte aan veranderverhalen, zij hebben behoefte aan continuïteitsverhalen.” Ronald stelt dat er in een veranderingsproces altijd oog moet zijn voor de verworvenheden van het verleden, dat niet ‘het kind met het badwater moet worden weggegooid’ en dat behaalde successen gekoesterd en versterkt moeten worden. “Door erkenning van wat er allemaal al bereikt is, zal de bereidheid om mee te bouwen aan de toekomst alleen maar toenemen”, aldus Ronald.
Veranderverhalen en continuïteitsverhalen. Volgens mij hoeven dat helemaal geen tegengestelden te zijn. Dat zijn het wel als een verandering wordt opgelegd, zonder mensen erin mee te nemen. Maar dat is nadrukkelijk niet wat wij willen doen. De organisatieontwikkeling van de HU draait niet om technocratische verandering maar om adaptieve verandering. Ja, er is een nieuwe huisvesting nodig en ja, bezuinigen op ondersteuning was noodzakelijk. Maar deze veranderingen zijn slechts katalysatoren voor de echte verandering; een gedragsverandering die een kwaliteitscultuur tot stand moet brengen, waarin professionele teams van docenten en onderzoekers samenwerken aan optimaal onderwijs en studenten zich optimaal kunnen ontwikkelen. Dáár ligt het zwaartepunt van onze organisatieontwikkeling. En die verandering kunnen we alleen samen waar maken.
Ronald Heifetz, hoogleraar aan de Harvard Kennedy School, heeft hier zinnige dingen over gezegd. Bij verandering is het volgens hem bovenal van belang om goed naar anderen te luisteren. Als de juiste vragen worden gesteld, komen de oplossingen wel. Heifetz stelt ook dat leiders hun geloofwaardigheid altijd verliezen omdat ze te veel praten, nooit omdat ze te veel luisteren. Hij is voorstander van adaptief leiderschap: mensen mobiliseren en hen het vertrouwen geven in het proces. Hen daarin ook eigen verantwoordelijkheid laten nemen. Dat vertrouwen hebben wij en ik vind dat al onze leidinggevenden dat vertrouwen moeten hebben in hun werknemers, en onze docenten in hun studenten en alumni.
Zij zijn immers degenen die op de afgelegde weg ervaringen hebben opgedaan die ons rijker maken. Ervaringen die kunnen helpen op de toekomstige weg valkuilen te ontwijken en bruggen te slaan. Zij zijn het spreekwoordelijke kind in het badwater.
Jan Bogerd