Jaarlijks krijgen in Nederland 12.000 mensen na een hersenbloeding, hersentumor of ongeval te maken met afasie: taalproblemen op het gebied van lezen, schrijven, begrijpen en/of spreken. Het Afasie Buddy Project koppelt HU-studenten Logopedie aan mensen met afasie om samen activiteiten te ondernemen en van elkaar te leren.
Logopedist en linguïst Nicole ter Wal werkt als docent bij de opleiding Logopedie. “De groep mensen met afasie wordt snel vergeten”, vertelt ze. “Na een periode in ziekenhuis en revalidatiecentrum worden ze meestal naar huis gestuurd. Maar werken zit er doorgaans niet meer in, hobby’s uitoefenen ook niet. Sociale contacten zijn heel erg lastig geworden, jij en je hele omgeving moeten zich aanpassen.” Het Afasie Buddy Project wil hierin helpen. Het is een samenwerking tussen de HU-opleiding Logopedie en Boogh Mantelzorg Match. Studenten Logopedie ondernemen als vrijwilliger sinds eind 2019 activiteiten met mensen met afasie.
Kans om expert te worden
“Afasie betekent letterlijk ‘geen taal’, het gaat om functiestoornissen op het gebied van de taal”, vertelt Nicole. “Studenten leren tijdens de opleiding wat afasie is, hoe je ermee om kunt gaan en hoe je kunt testen en behandelen. In het eerste studiejaar komt er iemand met afasie langs en in het derde jaar gaan ze kort op revalidatiestage. Toch blijft het vooral theoretisch. Het Afasie Buddy Project is voor hen dus een heel mooie kans om te leren over de enorme impact die afasie heeft op het dagelijks leven. Zo kunnen ze expert worden in het vak. We koppelen de student en de persoon met afasie op basis van interesse, ze gaan eigenlijk een vriendschap aan. De buddycontacten zijn niet bedoeld als logopedische behandeling. Sommige maatjes hebben daarnaast ook logopedie-therapie, andere niet meer, dat maakt voor ons project niet uit. Momenteel zijn er zeven matches, negen zijn er beëindigd.”
“Heel bijzonder is dat onze studenten dit vrijwillig doen, ze krijgen niet betaald en doen het bovenop hun normale studielast. Ze kunnen wel een Honours-ster krijgen. De mensen met afasie vinden het fijn dat er aandacht voor ze is en dat ze een stem krijgen. Ze trekken zich vaak terug omdat ze niet goed kunnen communiceren, waardoor ze geïsoleerd raken. Het is een hele uitdaging voor ze om hun leven anders in te richten. Door het maatjescontact ondernemen ze weer activiteiten en krijgen ze meer zelfvertrouwen.”
Mooi om mee te maken
Saskia Pot is vierdejaars student logopedie: “Om de week breng ik een middag door met Nadine. Ze woont bij me in de buurt en heeft twaalf jaar geleden een beroerte gehad. Spreken kan ze nog wel, maar ze heeft woordvindproblemen en kan de linkerkant van haar lichaam niet goed meer gebruiken. We doen vaak gezellige dingen zoals een terrasje pakken, of we gaan naar een winkel.”
“We kunnen normale gesprekken voeren doordat ik meer stiltes laat vallen en iets rustiger praat. Soms stel ik vragen om erachter te komen wat ze bedoelt, pakt ze zelf haar notitieblok erbij om iets op te schrijven, of gaan we op internet zoeken, bijvoorbeeld plaatsnamen waar ze niet op kan komen. Voor mij is het contact met Nadine bijzonder leerzaam. Aan het begin van de opleiding wist ik niet dat dit er allemaal bij hoort.”
“Wat ik bijzonder vind aan dit buddyproject is dat de relatie gelijkwaardig is. Ik help Nadine, maar zij helpt mij als student ook. Nadine vindt het fijn dat studenten meer willen leren over mensen met afasie, iets waar de meeste mensen nog nooit mee te maken hebben gehad in hun omgeving. Ze vindt het leuk dat ze daaraan een bijdrage levert. Het lukt haar om nog steeds vooruit te gaan, al is het met heel kleine stapjes. Dat is zo mooi om mee te maken.”
Protocol voor buddyprojecten
Nicole: “We willen het project uitbreiden naar meer opleidingen en zijn bezig er een officieel keuzevak van te maken. Want kunnen communiceren met afasiepatiënten is niet alleen voor logopedisten belangrijk, maar voor iedereen die met zorg te maken heeft. Diverse opleidingen hebben al aangegeven interesse te hebben. We hebben een protocol voor buddyprojecten ontwikkeld dat we met andere opleidingen delen. Een opleiding heeft ons protocol al overgenomen en ruimte gemaakt in het curriculum. Zij nemen onze ervaringen mee en wij hopen in de toekomst te kunnen leren van die van hen. Logopedisten uit heel Nederland benaderen ons met de vraag of we nog studenten hebben om buddy te zijn. Er is zo veel belangstelling dat we zelfs een wachtlijst hebben, van zeven nieuwe mensen met afasie die graag een buddy willen.” Studenten die hier belangstelling voor hebben, kunnen zich aanmelden bij nicole.terwal@hu.nl.
Auteur: Mariek Hilhorst