“Er is meer aandacht nodig voor de normatieve dimensie van professionalisering binnen de beroepsopleidingen”, dat stelt lector Cok tijdens het symposium ‘Complexity in Education: From 
Horror to Passion’, op 11 november. De beroepspraktijk ontwikkelt zich zo snel dat het steeds moeilijker wordt om studenten klaar te stomen voor hun toekomstige beroep, daarom moeten ze niet alleen leren om oog te hebben voor de toekomst van hun beroep, maar ook om, niet alleen instinctief, maar ook bewust professionele keuzes te maken waar ze persoonlijk achter staan. Bakker’s lectoraat helpt opleidingen hier de komende vier jaar in en investeert in HU-brede scholing hierover.
Professionalisering valt uit te splitsen in twee categorieën: instrumentele professionalisering, waarbij een student de kneepjes van het vak leert, en normatieve professionalisering, waarbij het draait om de professionele keuzes die iemand maakt, op basis van de subjectieve manier waarop hij naar het leven kijkt.
Normatieve professionalisering speelt een rol in iedere beroepspraktijk
“Normatieve keuzes spelen een belangrijke rol in iedere beroepspraktijk”, zegt Bakker. Bij sommige beroepen is de link hiernaar makkelijk zichtbaar maken – bijvoorbeeld bij Social Work – bij andere beroepen blijft normatieve professionalisering gemakkelijk buiten beeld. Terwijl het ook daar een grote rol speelt. “Neem Accountancy, een opleiding die omgeven is door een sfeer van objectiviteit. Uit interviews met accountants blijkt dat zij in hun analyses veel subjectieve keuzes maken en dat ook zo beleven. Of denk aan de bouw. Dat voelt aan als een sector waar alleen objectiviteit speelt. Als je bijvoorbeeld een brug bouwt, moet je berekeningen maken om te weten te komen wat er nodig is om hem niet in te laten storten. Maar ook hier spelen subjectieve onderwerpen: hoe werkt het gunnen van een opdracht? Dat draait niet alleen om geld, maar voor een groot gedeelte om de relatie tussen de partijen en het vertrouwen dat ze in elkaar hebben. En hoe beïnvloedt de manier waarop je in het leven staat de manier waarop je met conflicten omgaat? Er zijn namelijk nogal wat problemen in de bouw. Als je je realiseert hoe jouw levensbeschouwing deze dingen beïnvloedt, kun je daar ook iets van vinden. Vind je het beter als een accountant vertelt welke persoonlijke overwegingen meespelen bij het samenstellen van een rapport? En vind je het beter als iemand in de bouw zich ervan bewust is dat persoonlijke aspecten een rol hebben gespeeld bij het gunnen van een opdracht?” Het lectoraat van Cok Bakker – dat zich de afgelopen jaren op normatieve professionalisering binnen de educatieopleidingen van de HU richtte – gaat de komende vier jaar verschillende HU-opleidingen ondersteunen en hogeschoolbrede programma’s ontwikkelen voor normatieve professionalisering.
Ook bouwsteen voor docenten van de HU
Niet alleen voor studenten, ook voor HU-docenten is het belangrijk om zich bewust te zijn van de achtergrond van de professionele keuzes die zij dagelijks maken. In hun geval bij het lesgeven en ontwikkelen van onderwijs. “Dit haakt aan bij de ontwikkeling van de HU om meer recht te doen aan de professionele ruimte van docenten”, aldus Bakker. “Wat we willen voor studenten, willen we ook voor docenten: niet een organisatie die aan elkaar hangt van protocollen, maar een plek waar docenten de ruimte krijgen om open minded te zijn en innovatief. Protocollen creëren een schijnzekerheid, want je kunt niet directief aansturen welke normatieve keuzes onze honderden docenten dagelijks constant maken. Maar het is wel belangrijk om hier als professionals met elkaar en met leidinggevenden over in gesprek te zijn: welke keuzes maak ik eigenlijk – vaak in a ‘split second’? En waarom vind ik die keuzen ‘goed’? Het vertrouwen dat daarvoor nodig is, daarvoor is nog wel een cultuuromslag nodig. Maar dit is een richting die door het college van bestuur gedragen wordt en waarvoor docenten enthousiast zijn. Een cultuuromslag kost tijd, maar i hoop toch dat we over niet al te lang hierop al gaan kapitaliseren.” Tijdens het symposium presenteerde Bakker met zijn collega’s het boek Complexity in Education: From Horror to Passion, waarin de bevindingen van het lectoraat van de afgelopen vier jaar te vinden zijn.