In juni van dit jaar rondde Rianca van den Berkmortel aan de HU haar supervisorenopleiding af. Als laatste onderdeel van deze opleiding schreef zij een scriptie over het ‘niet hebben van oogcontact tijdens online supervisie’. Scriptiebegeleider en HU-docent Valentine Wijnen stelde voor om de scriptie aan te dragen voor de scriptieprijs van de beroepsvereniging voor supervisoren (LVSC). En met resultaat; Rianca mocht eind november de prijs in ontvangst nemen.
“Toen ik mijn post-hbo supervisorenopleiding startte in 2019 had ik natuurlijk niet kunnen voorspellen dat ik mijn scriptie zou schrijven over oogcontact tijdens online supervisie. Het was nauwelijks een onderwerp. Maar toen we in maart 2020 een radicale switch moesten maken van fysiek naar online, wist ik direct dat ik hier iets mee moest doen”, vertelt Rianca van den Berkmortel, docent en supervisor aan de opleiding Social Work bij Hogeschool InHolland.
Supervisie
“Tijdens mijn opleiding is een dierbare van mij overleden. Mij is toen gevraagd om een lied te schrijven en te zingen op zijn uitvaart. Ik voelde mij vereerd om dit te doen. Toen ik naderhand het bidprentje ontving waar ik mijn liedtekst op zag staan voelde ik me echt gezien. Door deze trieste gebeurtis was mijn scriptieonderwerp geboren: Hoe kunnen we elkaar zien in een online begeleidingsvorm?”
Supervisie een belangrijke leermethode voor aankomende en beginnende professionals. Het helpt de persoon zich te verhouden tot diens beroepshandelen. “Als supervisor ga ik met studenten in gesprek over hun werk tijdens de stage die ze lopen. Zeker voor beroepen waar je als professional intermenselijk contact hebt, helpt supervisie je om te reflecteren op je eigen manier van werken. Het zit een beetje tussen coaching en therapie in en vraagt om een intieme en veilige setting. Goed contact is hierbij essentieel. In een offline setting doe je onder andere door oogcontact te maken tijdens je gesprek.”
Online oogcontact
“Toen we abrupt overgingen van fysieke naar online, voelde ik veel weerstand onder de supervisoren. Hoe kun je immers echt contact maken als er een beeldscherm tussen zit. Daarnaast zag je elkaar maar half, doordat je als supervisor en supervisant maar deels in beeld bent. En dat deel dan heel groot. Tegelijkertijd heel dichtbij en heel ver weg. Online verarmde de supervisie. Maar toen ik me wat meer open ging stellen, we moesten wel, merkte ik bij mezelf dat online supervisie soms juist meer intimiteit in een gesprek kan brengen.”
“Het feit dat mensen thuis in hun veilige omgeving zaten, zonder veel externe prikkels, en de afstand van een beeldscherm maakte het voor sommige studenten juist makkelijker om zich kwetsbaar op te stellen. Zelf ben ik ook enthousiast geworden over online supervisie. Het geeft je een kijkje in iemands privéleven, de supervisant is vaak meer op diens gemak en van veel studenten hoor ik ook dat ze het fijn vonden. Ze gaven aan meer te durven. Zelf merk ik dat ik online supervisie ook stiekem best prettig ben gaan vinden. Daarin hen ik wel het voordeel dat ik zelf ook student was tijdens de pandemie en mij deze wijze van online supervisie helemaal eigen heb kunnen maken.”
Persoonlijke voorkeur
Wat uit de scriptie van Rianca duidelijk naar voren komt, is dat voor zowel fysieke of online supervisie een lans te breken is. “Het is geen one size fits all. Waar de één zich veel prettiger voelt in de eigen omgeving, kan de ander er juist totaal door worden afgeleid. Wat voor mij vooral duidelijk is geworden, is dat contact veel verder gaat dan oogcontact. Ik heb geleerd dat alle contact die we maken, hoe oprecht ook, altijd wordt verweven met hoe jij de context opvat waarin het gebeurt. Het traject is voor mij een waardevolle bron van bewustwording geweest. En zoals Johan Cruijff het ook al zei; elk nadeel heb zijn voordeel. Dat komt in mijn scriptie wel heel duidelijk naar voren”, sluit Rianca af.